فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦ - كاوشى در مجازات محارب و مفسد فى الارض محمد مؤمن قمی
عبارت دو شارح مختصر النافع، در مهذّب و رياض المسائل نيز حاكى از آن است كه سخن محقّق را پذيرفتهاند. بنابر اين تفسير محقق در دو كتاب (٢٧) نزديك به هم است و تنها اختلاف در اين است كه در كتاب مختصر النافع به جاى «سابله» كلمه «ناس» ذكر شده است و روشن است كه دايره مفهوم «ناس» (مردم) از «سابله»(رهگذر) وسيعتر بوده و جايگزين نمودن «سابله» به جاى آن در كتاب مختصر النافع موجب مىشود كه مفهوم محارب مختص به امثال راهزنان شود؛ فتأمّل.
علاّمه نيز در باب حدود كتاب قواعد الأحكام گفته است:
محارب به كسى گويند كه براى ترساندن مردم سلاح بكشد؛ در خشكى يا دريا، شب يا روز، شهر يا غير آن. و شرط نيست كه مرد باشد (٢٨) .
فرزندش فخر المحقّقين (٢٩) و فاضل هندى (٣٠) نيز در شرح اين كتاب، اين تعريف را پذيرفتهاند.
همو در كتاب ارشاد، بخش حدود، مقصد هفتم، در مورد محارب مىگويد:
در خصوص محارب دو بحث مطرح است: اوّل: در مورد ماهيّت آن ؛ او كسى است كه براى ترساندن مردم سلاح بكشد؛ درخشكى يا دريا، شب يا روز، در شهر يا غير آن، مرد باشد يا زن. و اگر در شهرش مالى را به زور از كسى بگيرد، محارب است. (٣١)
شارح ارشاد مقدّس اردبيلى نيز در مجمع الفائدة و البرهان تعريف او را پذيرفته است.
شهيد اوّل نيز در دروس، محارب را اينگونه تعريف كرده است:
محارب كسى است كه براى ترساندن سلاح بكشد؛ در شهر يا غير آن،
(٢٧) شرايع و مختصر النافع.
(٢٨) قواعد الأحكام، ج٣، حدّ المحارب، ص ٥٦٨، چاپ جامعه مدرّسين ..
(٢٩) إيضاح الفوائد٤:٥٣٢.
(٣٠) كشف اللثام، ج٢، حدّ المحارب،حد٤٣٠، چاپ حجرى.
(٣١) ارشاد الأذهان٢: ١٨٥.