فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٨١ - رسالۀ خطى جواهر الفرائض در ارث خواجه نصيرالدين طوسى
اصحاب (٢٧) گفتهاند: عقد باطل است و زن از شوهر خود ارث نمىبرد؛ كه اين سخن جاى بحث دارد.
اگر مرد بيمار همسر خود را طلاق بدهد، زن تا يك سال از وى ارث مىبرد مگر شوهر بهبودى يابد [و به علت ديگرى غير از آن بيمارى كه طلاق در آن واقع شده بميرد] يا زن ازدواج مجدّد نمايد.
مرد از زن مادامى كه در عده طلاق رجعى است ارث مىبرد.
بنابر ديدگاه درست، مرد و زنى كه ازدواج موقّت كردهاند، هر چند شرط توارث كرده باشند، از يكديگر ارث نمىبرند.(بنا بر نظر مشهور در ازدواج موقّت زن و شوهر بدون شرط توارث از يكديگر ارث نمىبرند. و در ثبوت توارث در صورت شرط آن در عقد، اختلاف است. [جواهر ٣٠ / ١٩٠ ـ ١٩٣])
وَلاء:
بر خلاف زوجيّت كه با همه طبقات ارث جمع مىشد، ولاء مترتّب بر سه طبقه مذكور در باب نسب مىباشد و بسان طبقه چهارمى است كه در صورت نبود سه طبقه قبل نوبت به آن مىرسد. ولاء داراى اقسامى است:
١. برده را مجانى و تبرّعاً آزاد كرده باشد.
٢. از جنايت برده تبرّى نكرده باشد.
در صورت وجود دو شرط بالا و در صورتى كه آزاد كننده مرد باشد ارث بَرده و ارث
(٢٧) از آن جمله است: شيخ صدوق در مقنع، ص ٣٥٨ و شيخ طوسى در ايجاز، ص ٢٧٦؛ و همين رأى را برگزيدهاند: ابن زهره در غنيه، ص ٣٣١؛ ابن ادريس در سرائر، ج٣،ص ٢٨٣؛ محقق حلّى در شرايع، ج٤،ص ٨٣٥؛ علامه حلّى در قواعد، ج٢،ص ١٧٨؛ تحرير، ج٢،ص ١٦٨؛ همچنين شهيد اوّل و شهيد ثانى در لمعه، ص ٢٤٨، و مسالك، ج١٣،ص ١٧٧ همين ديدگاه را برگزيدهاند. صاحب جواهر در ج٣٩، ص ١٩٦ نيز همين ديدگاه را انتخاب كرده است.