فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٨ - نكتهها (٣) رضا مختارى
قال مصنّف هذا الكتاب ؛ يعني أنْ ينوي الإنسان في حرمهم عليهم السلام مقام عشرة أيّام و يُتمّ و لاينوي مقام دون عشرة أيّام فيقصّر. و ليس ما يقوله غير أهل الاستبصار بشىء: «إنّه يتمّ في هذه المواضع على كلّ حالٍ». (١٣)
با اينكه خصال كتابى فقهى مانند مقنع و هدايه صدوق، يا كتابى مخصوص احاديث فقهى مانند فقيه نيست بلكه بيشتر صبغه اخلاقى دارد و مشتمل بر روايات اخلاقى است، با اين همه شيخ صدوق اين توضيح را ضرورى ديده و نظر خويش را بيان كرده است و اين نشان دهنده اهميت مسأله و اختلافى بودن آن در عصر شيخ صدوق بيش از آن است و ايشان مخالفان نظر خود را «غير أهل الاستبصار» خوانده است. بارى، اين مسأله اعنى تخيير مسافر بين قصر و اتمام در اماكن اربعه در زمان ما هم معركه آراست و تشتّت و اختلاف فتاوى در آن، مردم و بخصوص روحانيون كاروانهاى حج و عمره را سردرگم كرده است. مراجع معاصر(حفظهم اللّه) جمعاً در اين مسأله در خصوص مكه و مدينه پنج فتوا دارند:
الف) عدم تخيير مطقاً، و اينكه فرقى بين اماكن اربعه و شهرهاى ديگر نيست.
ب) تخيير فقط در مسجد الحرام و مسجد النبىّ(ص) قديم نه قسمتهاى توسعه يافته.
ج) تخيير فقط در مسجد الحرام و مسجد النبىّ(ص)، اعمّ از قسمتهاى توسعه يافته و مسجد اصلى در قديم، نه در شهر مكه و مدينه .
د) تخيير فقط در شهر مكه و مدينه قديم، نه قسمتهاى توسعه يافته مكه و مدينه فعلى.
هـ) تخيير در تمام شهر مكه و مدينه فعلى.
بارى، قائل قول اوّل روايات دالّ بر صحّت اتمام در اماكن اربعه را ـ مانند شيخ صدوق ـ حمل مىكنند بر ترغيب در ماندن و قصد اقامه ده روز در اين اماكن مقدّس، نه اتمام بدون قصد اقامه عشره
(١٣) الخصال، ص ٢٧٨، ح ٦٣٥، باب الأربعه، ح٣،ص ١٢٣.