چنان كه قائلان ساير اقوال هم هيچ يك مطابق ظاهر روايت خصال فتوا نداده‌اند؛ زيرا ظاهر روايت خصال تعيّن اتمام در اماكن اربعه است نه تخيير بين قصر و اتمام. به هر حال قائلان اين پنج قول اتفاق نظر دارند كه قصر در اماكن مذكور مطابق احتياط و به اتفاق آراء، صحيح و مجزى است. از اين رو برخى فضلا در حج و عمره ـ هم براى عمل به احتياط و هم براى نجات از سردرگمى مردم و تحيّر آنان ـ به مردم توصيه مى‌كنند كه از خير تخيير بگذرند عطايش را به لقايش ببخشند و نمازشان را قصر بخوانند؛ چون اتمام اگر هم فضيلتى داشته باشد قطعاً مخالف احتياط است.

(١٥)

شهيد در غاية المراد در بحث تحليل كنيز مشترك بين دو يا چند نفر، ذيل سخن علامه در ارشاد الأذهان: «و يحلّ بالتحليل من الشريك» گويد:

وله [يعنى العلامة الحلّي](طاب ثراه) مَنامُ كتبه بخطّه على نسخة كتاب القواعد و ذكره في المسائل المدنية:

أنّه رأى والده سديد الدين ـ رحمهما اللّه‌ ـ في النوم و هو يبحث معه في هذه المسألة و قد منع من جوازها، و استدلّ بأنّ سبب البضع لا يتبعّض. فأجابه والده بأنّ التبعّض هنا غير حاصل؛ لأنّالانقول: «إنّ بعضها حلال بالملك، فإذا حلّلها حلّ البعض الآخر بالتحليل» بل كلّها حرام، و بالتحليل حلّت جميعها، فالسب متحدٌ. (١٤)

منظور شهيد از المسائل المدنية همان أجوبة المسائل المهنائية است كه حاوى پاسخهاى علامه به سيد مهنّا بن سنان مدنى است. علامه اين خواب را در كتاب مزبور(ص ١٥٣، مسأله ٢٦) نيز نقل كرده است .

از اينجا معلوم مى‌شود كه بزرگان از خواب خود هم بهره بردارى علمى مى‌كرده‌اند و درخواب نيز وقتشان تلف نمى‌شده است. ظاهراً شدت توغّل در مباحث علمى در بيدارى، سبب مى‌شود كه روح آدمى درخواب هم از آن مباحث غافل نباشد و در آنها غور و تأمّل كند.

(١٤) غاية المراد، ج٣،ص ٩٤ـ ٩٥.