فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٧ - امام على(ع) اصول قضاوت*
١١. سهولت قضاوت و سرعت اجرا:
سهولت قضاوت و سرعت اجرا و حذف تشريفات و تعقيداتى كه موجب فوت وقت و از دست رفتن فرصت و ضرر اطراف دعوا و بى اثر شدن قضاوت و اجراى حدود در جامعه مىشود، يكى از مهمترين اصول قضاوت نزد امام(ع) است. اين اصل، هم در قضاوتهاى آن حضرت آشكار است و هم در فرمانها و سخنان خود با تأكيد مىفرمود: در اجراى حدود هيچ مهلتى روا نيست. همواره قضات را فرمان مىداد كه در ستاندن حقوق مردم از كسانى كه امروز و فردا مىكنند و حقوق ديگران را به تأخير مىاندازند، شتاب كنند.
سلمةبن كهيل در كلامى مىگويد:
على(ع) به شريح گفت:
بر قدرتمندان توانگرى كه در اداى اموال و حقوق مردم امروز و فردا مىكنند و اموال مردم را نزد حكام مىفرستند، نظارت كن و حقوق مردم را از آنان بگير و اگر ملك و خانهاى دارند بفروش و حقوق مردم را ادا كن. از پيامبر (ص) شنيدم كه مىفرمود: امروز و فردا كردن مسلمان توانگر نسبت به پرداخت حقوق مردم، ظلم به مسلمانان است.
١٢. نظارت بر قضاوت قاضيان:
امام(ع) در عهدنامه مالك اشتر فرمان مىدهد كه بر قضاوت قاضيان نظارت شود، ايشان مىفرمايد: «
(٢٣) وسائل الشيعه، ب١ از ابواب آداب القاضى، ح ١؛ كافى، ج٧، ص ٤١٣، باب ادب الحكم، ح١.
(٢٤) بحارالانوار، ج٧٧، ص ٢٥١، باب عهد امام(ع) به مالك اشتر.