فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٧٨ - ولايت فقيه و نراقى استاد حسن ممدوحى
جواب:در اين اشكال يك مسأله فراموش شده و آن اين كه مديريت را به معناى دخالت دانسته؛ مثلاً اگر گفته شود: كشورى كه داراى نظام قانون مندى است و قوانين حقوقى قضايى و جزايى دارد و نيز هماهنگ كننده قواى مجريه و مقننه و قضائيه دارد آيا معناى آن دخالت شخص هماهنگ كننده در امور شخصى و ضرورتهاى خانوادگى مردم است؟ و يا آن فرد هماهنگ كننده، هم پزشك است و هم قاضى و هم مهندس و فيزيك دان و شيمىدان؟
هرگز چنين نيست بلكه كاردانى و مديريت آن فرد فوق، سپردن هر كار به دست متخصص كار آمد خاصّ است و در پياده شدن قوانين بايد نظارت خاص كند به طورى كه اگر در محيط خانوادگى نيز ايجاد ناامنى براى آحاد افراد آن خانواده پيدا شود در سايه نظام قانونمند، فرد مظلوم نجات يابد و ظالم به كيفر مناسب برسد و امنيت حاصل از پياده شدن قانون در زواياى كشور نيز موجب امن و امان همه كس باشد و لذا در نهج البلاغه در عهد نامه مالك اشتر اميرمهمنان فرمود: «إنّ عملك ليس لك بطعمة و لكن في عنقك أمانة.» مبادا چنين پندارى كه حكومت تو براى تو لقمه چرب و شيرينى است بلكه امانتى است بر گردن تو كه بايد در دنيا و آخرت از آن، جواب بدهى.
در صحيح بخارى، جلد ٧، باب نكاح از رسول اكرم(ص) حديثى نقل شده: «كلّكم راع و كلّكم مسئول فالامام راعٍ و هو مسئول.» و نيز در سوره نساء آيه ٥٨ «راع» به معناى نگهدارنده است و «رعيّت» را بدان مناسبت بر مردم اطلاق كردهاند كه آنان را بايد حفظ كرد و نگه داشت. فرموده: {إِنَّ اللّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤدُّوا الأَمَاَنَاتِ إِلَى أَهْلِهَا وَ إِذَا حَكَمْتُمْ بَيْنَ النَّاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ } .
پس حكومت دينى و الهى چيزى جز اجراى عدل و امانت نيست.
اين نمونه سهالهايى بود كه در مورد مسأله زعامت و ولايت فقيه در بين نوشتهها و گفتهها به چشم مىخورد و چون آن نويسنده عمده اشكالات را به مرحوم نراقى متوجه كرده بود، مناسب ديديم كه در اين مقاله از آن اشكالات پاسخ گوييم. اميد آن كه مفيد باشد.