فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٣ - ميراث غير مسلمان آیت الله سيدمحمود هاشمى شاهرودى
بر فرض كه اين روايت ظهور داشته باشد در ارث نبردن زوجه مسلمان از زوج كافر، باز همانند روايت پيشين ـ معتبره جميل و محمد بن حمران ـ است. نيز همين گونه است روايت مرسله شيخ صدوق در مقنع:
«قال أبو عبداللّه(ع): في الرجل النصراني (تكون) عنده المرأة النصرانية، فتسلم، أويسلم، ثم يموت أحدهما، قال: ليس بينهما ميراث؛امام صادق(ع) درباره مرد و زن نصرانى كه زن او يا خود او مسلمان مىشود و سپس يكى از آن دو مىميرد، فرمود: «ميان آن دو ميراثى نخواهد بود.» (٤٦)
٣. معتبره عبدالرحمن بصرى: قال: قال أبوعبداللّه(ع): قضى أميرالمهمنين(ع) في نصراني اختارت زوجته الاسلام و دارالهجرة، أنها في دار الاسلام لاتخرج منها و أن بضعها في يد زوجها النصراني و أنها لاترثه و لايرثها؛
امام صادق(ع) فرمود: اميرالمهمنين(ع) درباره مردى نصرانى كه همسر او اسلام آورد و به دارالهجره آمد چنين حكم كرد كه اين زن در دارالاسلام خواهد ماند و از آن بيرون نخواهد شد. شوهر او حق زناشويى با او دارد ولى نه اين زن از او ارث مىبرد و نه او از اين ارث مىبرد.» (٤٧)
اين روايت به صراحت دلالت دارد كه زوجه مسلمان از زوج نصرانى خود ارث نمىبرد، از اينرو نمىتوان آن را بر نفى توارث دو جانبه و عدم تنافى با ارث بردن يك جانبه مسلمان از كافر، حمل كرد. بلكه چه بسا گفته شود مقتضاى جمع عرفى آن است كه روايات ارث مسلمان از كافر با اين روايت تخصيص زده شده و زوجه مسلمان از مدلول عام روايات ارث مسلمان از كافر خارج شود؛ زيرا دلالت آن روايات و شمول آنها بر هر وارث مسلمانى حتى زوجه، از طريق اطلاق بوده است نه به صراحت، در حالى كه اين
(٤٦) همان، ص ١٤، ح ١٢.
(٤٧) همان، ص ١٦، ح ٢٣.