با توجه به احتمالاتی که درباره جعلی بودن روایت: «علماء امّتی کأنبیاء بنی‌اسرائیل» مطرح شد، این احتمال به طریق اولی درباره عبارت «علماء امّتی افضل من انبیاء بنی‌اسرائیل» مطرح خواهد شد، اما برخی سعی در توجیه معنای آن دارند.

تفسیر و توجیه این روایت، بر این مبنا استوار است که مراد از علما، خصوص ائمه. باشد، زیرا معقول نیست که علمای غیرمعصوم بر انبیای معصوم برتری داشته باشند. سیدنعمت‌الله جزایری از طرف‌داران این نظریه، می‌نویسد:

و أمّا ما جاء في الخبر من قوله(ص): «علماء أمّتي‌ أفضل‌ من أنبياء بني‌إسرائيل»، فالظاهر أنّ المراد من العلماء في الحديث الأئمّة المعصومين‌ ـ صلوات‌اللّه‌عليهم ـ .[٤٨٩]

اگر مراد از علما، ائمه. باشند، تفسیر روایت با مشکلی مواجه نخواهد بود، زیرا معنای روایت این است که ائمه. ـ که عالمان و دانشمندان امت پیامبر٢ هستند ـ، بر پیامبران بنی‌اسرائیل برتری و شرافت دارند. و چنین معنایی صحیح است، زیرا در روایات بسیاری ائمه. به علمای امت اسلامی معرفی شدند؛ مانند این‌که از امام صادق, روایت شده است:

يَغْدُو النَّاسُ عَلَى ثَلَاثَةٍ عَالِمٍ وَ مُتَعَلِّمٍ وَ غُثَاءٍ فَسَأَلُوهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ: نَحْنُ‌ الْعُلَمَاءُ وَ شِيعَتُنَا الْمُتَعَلِّمُونَ وَ سَائِرُ النَّاسِ غُثَاءٌ.[٤٩٠]

شایان ذکر است، فخر‌المحققين(م.٧٧١ ق.) ائمه. را خارج از مصاديق روايت دانسته و قائل است، تنها علما مصداق روايتند، چراکه مطابق با روایت تفضیل، ائمه. از انبیای بنی‌اسرائیل بالاترند، حال آن‌که ایشان از انبياي بني‌اسرائيل و غير بني‌اسرائيل بالاترند.[٤٩١]

علماء امّتی کأنبیاء بنی‌اسرائیل

همان‌گونه که پیش‌تر اشاره شد، شیخ‌حرّ عاملی احتمال مجعول بودن روایت تشبیه را مطرح کرد، ولی بر فرض صحت صدورِ حدیث از رسول‌اکرم٢، دوازده تفسیر برای

[٤٨٩]. رياض‌الأبرار، ج‌٢، ص٤٦٥.

[٤٩٠]. بصائر‌الدرجات، ج‌١، ص٩. و نیز ر.ک: إعلام‌الورى، ص٢٨٤.

[٤٩١]. جامع‌الشتات‌(خواجوئی)، ص١٥٧.