مساله شناخت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٥

حسی محض می‌دانند و برای عقل نقشی قائل نیستند و در واقع هر معقولی را عبارت از یک محسوس کاستی گرفته و سر و پا شکسته می‌دانند ، برای کلی در مقابل جزئی و برای عام در مقابل خاص نقشی قائل نیستند ، می‌گویند " کلی‌ " که این فیلسوفان و منطقیین به آن چسبیده‌اند و آن را معقول می‌دانند و جزئی را محسوس ، جز همان جزئی دست و پا شکسته چیز دیگری نیست .
این مثل را من برای اولین بار در کتاب " باغ اپیکور " نوشته آناتول‌ فرانس [١] دیدم و بعد شبیه آن را در نوشته‌های دیگران . می‌گویند : سکه‌ای که ابتدا بیرون می‌آید نقشهای روشنی دارد ، تاریخش روشن است ، عکس و خطوطی روی آن منقش شده و همه اعداد و ارقام آن واضح است . این‌ سکه طلا یا نقره مدتها در دست مردم است ، در طول سالها دستمالی می‌شود و تدریجا همه آن خصوصیات پاک می‌شود . مثلا آن سکه‌ای که صد سال پیش در آمده بود و اسم ناصرالدین شاه و عکس و تاریخ و خطوط آن ، همه مشخص بود ، صد سال که دست مردم افتاد و دستمالی شد همه آنها پاک می‌شود . انسان‌ وقتی نگاه می‌کند می‌پرسد : آیا این سکه ناصرالدین شاهی است ؟ مظفرالدین‌ شاهی است ؟ احمد شاهی است ؟ همه این احتمالها درباره آن وجود دارد .
یک جزئی که در ذهن انسان می‌آید ، مثلا آقای زید را با آن قد و قیافه و چشم و ابرو و دهان و رنگ مخصوص ، تصور می‌کنید ، این می‌شود جزئی ، پس‌ از مدتها که کم کم خصوصیاتش یادتان برود