مساله شناخت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٤١

است ، فطرت قائل است ، وجدانی که لازمه خلقت اوست ، و تاریخش را همان وجدان او جلو برده است یعنی همان فطرتش ، کارش معلول همان وجدان‌ است ، تکاملش را همان وجدان به وجود آورده است . اسلام می‌گوید : کار انسان زاییده وجدان اوست . ولی مکتب مادی می‌گوید : وجدان انسان زاییده‌ کار اوست . اسلام می‌گوید : ما دو انسان داریم : یک انسان فطری که هر کسی‌ بالفطره ، انسان متولد می‌شود همراه یک سلسله ارزشهای عالی و متعالی‌ بالقوه . وقتی انسان متولد می‌شود ، بالقوه اخلاقی است ، بالقوه متدین‌ است ، بالقوه حقیقت جوست ، بالقوه زیبایی دوست است ، بالقوه آزاد است ، تمام ارزشها را بالقوه در خودش دارد ، مثل درختی است که باید به‌ او آب و نور و لوازم دیگر رساند تا رشد کند و اینها در او به وجود آید .
این " انسان فطری " است .
" انسان مکتسب " هم داریم . ( این از اصول معارف اسلام است ) .
انسان مکتسب چیست ؟ انسان ساخته شده با عمل خودش . انسان بعد از آن‌ ارزشهای اولی خلقتی که دارد ، در مرحله دوم ، با عمل خودش ساخته می‌شود .
منتها دو نوع ساخته می‌شود : یک وقت آنچنان ساخته می‌شود که هماهنگ با ارزشهای فطری است ، این می‌شود انسان راستین ، و یک وقت ساخته می‌شود بر ضد ارزشهای فطری ، این می‌شود انسان مسخ شده . ما در اینجا دو مکتب مادی‌ در مقابل خود داریم ، یکی مکتب ماتریالیسم دیالکتیک [١] ، و دیگر مکتب‌ اگزیستانسیالیسم [٢] . اینها هر دو در این نظر با اسلام مخالفند ، یعنی‌