مساله شناخت - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٤

مطالعه کرد ، باید آزمایش کرد . اگر ریاضیات می‌خواهی یاد بگیری باید درسش را بخوانی ، طبیعت را می‌خواهی بشناسی ، همین طور ، « قل انظروا ما ذا فی السموات و الارض »[١] . « ان فی خلق السموات و الارض و اختلاف‌ اللیل و النهار لایات لاولی الالباب » ( اولی الالباب ، در اینجا یعنی‌ صاحبان فکرها ) « الذین یذکرون الله قیاما و قعودا و علی جنوبهم و یتفکرون فی خلق السموات و الارض ربنا ما خلقت هذا باطلا »[٢] .
قلمروی هر کدام از دیگری جدا است . حسابها را با هم مخلوط نکنید ، نه تو منکر او باش و نه او منکر تو باشد ، قلمروی حس و عقل محدود است ، قلمروی دل هم محدود است ، این یک حساب دارد و آن حساب دیگری . همین‌ قرآنی که اینجا می‌گوید : « و الله اخرجکم من بطون امهاتکم لا تعلمون شیئا و جعل لکم السمع و الابصار و الافئده لعلکم تشکرون »[٣] . و اینچنین با خشونت یک فیلسوف دعوت به شناخت از راه حس و عقل می‌کند ، در جای‌ دیگر با لطافت بیان یک عارف - و بیشتر - می‌فرماید : « و الذین جاهدوا فینا لنهدینهم سبلنا و ان الله لمع المحسنین »[٤] آنان که در راه ما مجاهده کنند ، خود را پاک کنند ، خلوص نیت داشته باشند ، اخلاص بورزند ، از یک راههای غیبی هدایتشان می‌کنیم ، نور به آنها می‌دهیم ، حکمت به‌ آنها می‌دهیم تا حقایق زندگی را خوب درک کنند و بفهمند ، تا فکرشان‌ بازتر ، عقلشان روشن‌تر و چشمشان بازتر شود . و نیز می‌فرماید : « و الشمس‌ و ضحیها ٠ »