در آن مدار حرکت کند ، نمی‌شود این منظومه فقط از این سیاره‌ها تشکیل شده‌ باشد ، یعنی روی صفحه کاغذ ، وجود نپتون را کشف کرد . بعدها - که‌ دوربینهای قویتر اختراع شد - دیگران آنچه را که او قبلا با نیروی تفکر و تعقل از روی علائم و نشانه‌ها کشف کرده بود تأیید کردند .

مقایسه شناخت ابراهیم ( ع ) و شناخت روانکاوان

فرق ابراهیم خلیل با فروید و همه روانکاوان عالم چیست ؟ فرق ابراهیم‌ خلیل با کسی که سیاره نپتون را کشف کرد چیست ؟ فرقش این است که کار اینها مربوط به جزئی از عالم است . آقای فروید از وجود انسان ، جزء دیگری ، و آن آقای ستاره‌شناس از جزئی از منظومه شمسی جزء دیگری را کشف‌ کرد . ولی ابراهیم خلیل چه کرد ؟ ابراهیم ( ع ) سودا را یکسره کرد ، تنها به‌ روان انسان نگاه نکرد ، تنها به خورشید و ماه و زمین نگاه نکرد ، عالم‌ طبیعت و حرکت ، و عالم اجسام را یکسره زیر نظر گرفت و گفت این [ جهان‌ ] غیب و باطنی دارد . او اول خودش را موضوع مطالعه قرار داد . خودش را یک موجود متربی و متغیر و مقهور ، و یک موجودی که چه بخواهد و چه‌ نخواهد قوه ، و قدرت هست که او را گردش و حرکت می‌دهد ( کوچک بوده ، بزرگش کرده است و دارد پیرش می‌کند ) حس کرد . در تمام وجود خودش‌ تغییر و حرکت را احساس کرد . این دغدغه در وجودش پیدا شد که باید تغییر دهنده و حرکت دهنده و موتوری در عالم ، موجود باشد . ابراهیم که‌ در غار