مساله شناخت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٩٨
علمای اهل تسنن در آنجا به نظر ما نظر درستی نیست - و واقعا هم درست نیست - نظر اگوست کنت نیز در اینجا درست نیست . ممکن است بپرسید که به چه دلیل میگوئید نظریه اگوست کنت درست نیست ؟ شاید حقیقت ، دو هزار سال این باشد که خورشید دور زمین میچرخد ، و اکنون هم سیصد سال است که حقیقت این است که زمین دور خورشید میچرخد . جواب این است که [ حقیقت ] با " اصطلاح " عوض نمیشود . آقای اگوست کنت این حساب را نکرده است که [ حقیقت ] به " اصطلاح " ما بستگی ندارد . فکر ، اندیشه و شناخت ، خاصیتی ذاتی است و آن خاصیت ذاتی این است که از ماوراء خودش [ یعنی ] از واقعیت ، حکایت میکند . من اگر چنین میاندیشم که الان مثلا دیماه است نه بهمن ماه ، این فکر و اندیشه من از واقعیتی حکایت میکند . این سؤال همیشه برای من مطرح است . میگویم واقعیت که دو جور نیست ، اینطور نیست که تا سیصد سال پیش واقعا زمین ایستاده بود و خورشید میچرخید و در سیصد سال اخیر خورشید یک جا ایستاده و زمین میچرخد . من میدانم که از وقتی که خورشید و زمینی بوده ، یا همیشه زمین مرکز بوده و خورشید دور آن میچرخیده و یا بر عکس این حالت بوده است . این که من امروز میگویم " زمین به دور خورشید میچرخد " یک اندیشه است ، و اینکه کسی آن روز میگفت " خورشید به دور زمین میچرخد " یک اندیشه است ، هم اندیشه او میخواست از واقع حکایت کند و هم اندیشه من میخواهد از واقع حکایت کند . بنابراین از این دو ، یکی