شیربرنج ] . پرسید شیربرنج مثل چیست ؟ گفت : مثل گردن غاز ( چون گردن‌ غاز سفید است به گردن غاز تعریف کرد ) . گفت گردن غاز چگونه است ؟ دست خودش را پیش کشید و گفت : گردن غاز چنین چیزی است . گفت : فهمیدم ، پس شیربرنج یک چنین چیزی است . به کور مادرزاد محال است انسان بتواند بعضی چیزها را بشناساند ، چون‌ " من فقد حسا فقد علما " . به کر مادرزاد محال است انسان بتواند صوت‌ ، موسیقی یا آهنگ را بشناساند ، و همچنین هر کسی که فاقد هر حسی باشد . بنابراین در اینکه حس یکی از مبادی شناخت است شک و تردیدی نیست ، ولی آیا حس برای شناخت کافی است ؟ نه . وقتی که ما درجات شناخت را بیان می‌کنیم ، خواهیم گفت که چرا حس کافی نیست ، یعنی حس شرط لازم‌ شناخت هست ، اما شرط کافی برای شناخت نیست .

نقش قوه عاقله در شناخت

علاوه بر حواس ، انسان نیاز به یک امر و یا امور دیگری دارد . انسان‌ برای شناختن ، به نوعی تجزیه و تحلیل و گاهی به انواع تجزیه و تحلیل نیاز دارد . تجزیه و تحلیل ، کار عقل است . تجزیه و تحلیل‌های عقلی ، دسته‌بندی‌ کردن اشیاء در مقوله‌های مختلف است . این کار به اصطلاح با تجزیه صورت‌ می‌گیرد . و همچنین است ترکیب کردن به شکل خاصی ، که منطق عهده‌دار کارهای تحلیلی و کارهای ترکیبی است ، و خود این داستانهایی دارد . مثلا اگر ما فی الجمله با مسائل علمی آشنایی داشته باشیم ، به ما اینطور می‌گویند