عاملهای انسانی که نقش دارند منحصرا عامل فساد نباشد ، بلکه بیشتر عامل‌ صلاح باشد ، عامل تقوی و پاکی باشد ، عامل حق و ایمان باشد ، در این صورت‌ تاریخ معلم است و معلم خوب .
اینکه قرآن درس تاریخ می‌گوید مبتنی بر قبول تمام اینهاست . از نظر قرآن صلاح در تاریخ نقش دارد ، تقوی و اخلاص در تاریخ نقش دارد ، بلکه‌ نقش نهایی و پیروزی نهائی همیشه از آن حق است و این تصریح قرآن مجید است : « کتب الله لا غلبن انا و رسلی »[١] قانون قطعی الهی است که‌ پیروزی نهایی از آن من ، یعنی قانون من - خدا که نمی‌آید وارد میدان شود - و پیامبران من است . « و ان جندنا لهم الغالبون » [٢] باز معنایش‌ همین است .
پس ، از نظر قرآن یکی دیگر از منابع شناخت " تاریخ " است که قبول‌ کردن این منبع مبتنی بر این فرضها و شرطهاست . در جلسه بعد ان شاء الله‌ راجع به " مراحل و درجات شناخت " که با دو مبحث گذشته ما ( منابع‌ شناخت و ابزار شناخت ) پیوستگی زیادی دارد بحث می‌کنیم .
و صلی الله علی محمد و آله الطاهرین .

[١] سوره مجادله ، آیه . ٢١ [٢] سوره الصافات ، آیه . ١٧٣