تولد هیچ شناختی ندارد [١] . « اخرجکم من بطون امهاتکم لا تعلمون شیئا ، ولی امکان به دست آوردن شناخت را دارد - که در گذشته درباره آن بحث‌ شد - قهرا این سؤال مطرح می‌شود که انسان از کجا و چه منبعی و چه منشئی ، و با چه ابزار یا ابزارهایی ، شناخت ممکن را کسب می‌کند ؟ این است که‌ می‌گوییم بهتر بود اول از منابع می‌گفتیم .

طبیعت ، منبعی برای شناخت

یکی از منابع شناخت ، طبیعت است . طبیعت یعنی عالم جسمانی ، عالم‌ زمان و مکان ، عالم حرکت ، همین عالمی که در آن زیست می‌کنیم و با حواس‌ خودمان با آن در ارتباط هستیم . کمتر مکتبی است که طبیعت را به عنوان‌ یک منبع شناخت قبول نداشته باشد ، ولی هم در قدیم و هم در حال حاضر ، علمایی بوده و هستند که طبیعت را منبع شناخت نمی‌دانند . افلاطون طبیعت‌ را منبع شناخت نمی‌داند ، چون رابطه انسان با طبیعت از طریق حواس است‌ . و جزئی است و او جزئی را حقیقت نمی‌داند . او منبع شناخت را در واقع‌ همان عقل می‌داند با نوعی استدلال ، که خود افلاطون این متود و روش را دیالکتیک می‌نامد .

[١] نه تنها از نظر قرآن ، از سایر دیدگاهها هم - به استثنای نظریه‌ معروف افلاطونی که قبلا عرض کردم و قسمتی از نظریات دکارتی - انسان در آغاز تولد چیزی نمی‌داند مگر بالقوه . ( مسئله فطرت که در قرآن هست با این مسئله منافات ندارد . ان شاء الله بتوانم آن بحث را هم مطرح کنم ) .