کلید اول شناخت است . عمل دوم - که اگر اسمش را عمل بگذاریم مانعی‌ ندارد - یک نوع عمل ذهنی است که مرحله دوم شناخت یعنی مرحله منطقی‌ شناخت را با آن انجام می‌دهیم . ولی آقایانی که می‌گویند " عمل کلید شناخت است " فقط به عمل عینی توجه دارند و هیچ توجهی به عمل ذهنی‌ ندارند ، در صورتی که عمل عینی یعنی " مشاهده " را ، حیوانات هم انجام‌ می‌دهند : مرغهایی که در هوا پرواز می‌کنند نیز دائما مشاهده می‌کنند ، اسبها و گوسفندها هم مشاهده می‌کنند . این هم یک مسئله بود که به همین‌ اختصار قناعت می‌کنیم .
مسئله دیگر این است : کدام عمل است که کلید شناخت است ، " عمل‌ فردی " یا " عمل اجتماعی " ؟ در مسائل مربوط به جامعه این مسئله مطرح‌ است . [ طرح ] این مسئله از زمان فوئرباخ [١] شروع شد . فوئرباخ وقتی‌ مسئله پراکسیس [٢] را مطرح کرد و عمل را معیار شناخت دانست گفت : " عمل اجتماعی معیار شناخت است " [٣] یعنی در باب شناخت جامعه و شناخت تاریخ ، تنها عمل اجتماعی معیار شناخت است .

١ . Feuerbach ٢ . praxis [٣] البته این مربوط به شناخت تاریخ و جامعه می‌شود . مسلما فوئر باخ‌ هم نمی‌خوا هد بگوید که در مسائل فیزیک و شیمی نیز حتما باید عمل اجتماعی‌ باشد و اگر یک دانشمند به طور فردی مشغول تحقیق باشد به نتیجه نمی‌رسد . همیشه افراد بالخصوصی هستند که این نوع تحقیقات را انجام می‌دهند .