حقیقی بودن و صحیح بودن شناخت از یک طرف ، و غلط بودن و خطا بودن آن‌ از طرف دیگر - می‌گذریم ، یعنی بیش از این ارزش بحث ندارد و الا بیش‌ از این هم می‌شود بحث کرد .

فرق " ملاک شناخت " و " معیار شناخت "

وارد مسئله دوم که مهمتر است می‌شویم : مسئله معیار شناخت . فرق این‌ مسئله با مسئله ملاک شناخت چیست ؟ در مسئله ملاک شناخت ، در واقع‌ می‌خواستیم تعریف شناخت حقیقی را به دست آوریم ، ببینیم شناخت حقیقی‌ چیست ؟ یکی می‌گفت شناخت حقیقی آن است که مطابق با واقع باشد . دیگری‌ می‌گفت شناخت حقیقی آن است که اذهان روی آن توافق پیدا کنند . سومی‌ می‌گفت شناخت حقیقی امری نسبی است ، و تعاریف دیگری نیز ارائه می‌شد . بعد از این که قبول کردیم شناخت حقیقی یعنی شناختی که واقعیت را به ما ارائه می‌دهد ، می‌رویم سراغ معیار آن ، یعنی به چه وسیله بفهمیم که شناخت‌ ما حقیقی است ؟ بحث اول این بود که شناخت حقیقی چیست و بحث دوم این‌ است که ما از چه راه بفهمیم که یک شناخت ، حقیقی است ( با این فرض‌ که می‌دانیم حقیقی چیست ) . مثلا می‌پرسیم طلا چیست ؟ طلا را برای ما تعریف‌ می‌کنند ، می‌گویند طلا فلزی است که دارای فلان رنگ و فلان خاصیتهاست . اما یک وقت می‌پرسیم : اگر من فلزی به همان رنگی که تو می‌گویی ببینم و ندانم‌ که طلای خالص است یا ناخالص ، و اصلا آیا طلاست یا به رنگ طلا ( طلاست‌ یا مطلا ) ، با