و استعداد چه شناختی است ؟ فرضا خود سعدی را دیده باشید ، حرف زدنش را دیده باشید ، کتابش را هم دیده باشید ، علم و ذوق سعدی در کجاست ؟ علم‌ و ذوق سعدی در آن درونی‌ترین اعماق وجود سعدی است که علم هنوز نمی‌تواند معین کند در کجاست . آیا آنچه که اسمش علم یا عاطفه یا ذوق یا ایمان‌ است واقعا در سلولها جای گرفته است یا در ماوراء سلولها وجود دارد ؟ حال فرض کنیم که اینها در سلول جای داشته باشند ( بحثی در این جهت‌ نداریم ) آیا من و شما که می‌گوئیم سعدی عالم است رفتیم و مغز سعدی را تشریح کردیم ، علمها را در لابلای سلولها کلمه به کلمه پیدا کردیم و بعد گفتیم سعدی عالم است ؟ آیا ذوقش را در لابلای آن سلولها پیدا کردیم ؟ یا مثلا از مغز سعدی ، علمها و ذوقها ، و اصطلاحات و احساسات او را عکسبرداری کردیم ؟ ! یا به عنوان مثال آقای بروجردی که ما پای درسش رفتیم و دیدیم که آنطور در مسائل فقهی و اصولی اظهار نظر می‌کند و می‌گوئیم فقیه درجه اول زمان خود بود آیا مغز او را دیدیم ؟ ما که جز پوست و صورت آقای بروجردی چیزی‌ ندیدیم ما از درون مغز او ناآگاهیم ، از خود آن چیزی که در آن ، محتواها هست هیچ چیز نمی‌دانیم ولی در عین حال اگر از من که مثلا شاگرد ایشان بودم‌ بپرسند آقای بروجردی در فقه و اصول و تفسیر و ادبیات و تاریخ چطور بوده‌ است ، می‌گویم در فقه و اصول مرد فوق‌العاده متبحر و صاحبنظری بود و بر تفاسیر قرآن هم مسلط بود و بیش از نصف قرآن را حفظ بود . ادبیات عربش‌ فوق‌العاده خوب بود . انسان باور نمی‌کرد که یک مرد فقیه ، به ادبیات‌ فارسی اینچنین مسلط باشد . گاه می‌شد که به یک مناسبتی