هم خطا می‌کند و یا خطا نمی‌کند ؟ اگر آن معیارها هم قابل خطا باشند پس‌ برای آن معیارها نیز باید معیارهایی بیاوریم ، و باز نقل کلام به آن‌ معیارها می‌کنیم [ که به تسلسل می‌انجامد ] و معیاری باقی نمی‌ماند ، و اگر معیار ما خطاناپذیر است این چگونه معیاری است ؟ ذهنی است یا عینی ؟ اینجاست که دو مکتب راهش جدا می‌شود ، یک عده می‌گویند ما معیار ذهنی‌ که معیار [ اصلاح ] خطا باشد نداریم ، دیگران می‌گویند خیر ، " عمل " که‌ عینیت است معیار اصلاح خطاهای ذهنی است ، که این مسأله " معیار شناخت‌ " است که جداگانه بحث می‌کنیم . این دو تفاوت ذهن و آینه است . . ٣ خودآگاهی تفاوت سوم باز از دوم مهمتر است و آن اینکه آینه آنچه را که در مقابلش قرار می‌گیرد منعکس می‌کند ولی خودش در خودش منعکس نمی‌شود ، ولی ذهن ، هم آنچه را که در برابرش واقع است ادراک می‌کند و هم خودش‌ را ، یعنی خودیاب است . به تعبیری که فلاسفه امروز اروپا آورده‌اند و در سالهای اخیر ترجمه شده است ذهن انسان " خود آگاه " است نه فقط " غیر آگاه " ، همانطور که آگاه از دنیای بیرون است ، آگاه از خود هم هست . به تعبیر ابتدائی غلط . همانطور که جهان را در خودش منعکس می‌کند خودش‌ هم در خودش منعکس می‌شود ، خودش را هم نشان می‌دهد و این یکی از ظریفترین مسائل فلسفی است ، و در این زمینه ، فلاسفه به یک تعمق بسیار عمیقی رسیده‌اند و آن این است که در سایر آگاهیها - یعنی وقتی انسان به‌ دنیا آگاهی پیدا می‌کند - آگاه یک چیز است ( من ) ،