رابطه ذهن با خارج نیست . ذهن در درون خودش یک نوع عملیاتی انجام‌ می‌دهد که شناخت سطحی تبدیل به شناخت منطقی می‌شود ، شناخت از یک درجه‌ پائین به یک درجه بالا می‌رود در حالی که هیچ مربوط به رابطه مستقیم ذهن‌ با عین نیست .
مثل این است که یک دستگاه عکسبرداری از صحنه‌ای عکس بردارد ، بعد عکاس در تاریکخانه عکاسی یک سلسله چیزها را برعکس بیفزاید . مثلا اگر در مقابل دوربین ده نفر قرار گرفته‌اند و عکس برداشته شده است ، عکاس‌ در تاریکخانه ، این ده نفر را تبدیل به هزار نفر ، ده هزار نفر ، و بلکه‌ تبدیل به نامتناهی کند .
ذهن ، این دستگاه خارق العاده و عجیب - که تعبیر عکسبرداری برایش‌ کوچک است - با دستگاههای فیلمبرداری خودش ( یعنی با حواس ) از یک‌ عده معدود و محدود عکسبرداری می‌کند ، سپس در تاریکخانه [١] خودش این‌ فیلم را که مربوط به یک صحنه کوچک است به یک صحنه بزرگ و وسیع و در حد نامتناهی گسترده تبدیل می‌کند در حالی که اعتبار آن ندیده‌ها و گسترده‌ شده‌ها - که خود ذهن [ قطع نظر از خارج با عمل تعمیم به آنها دست یافته‌ است ] از اعتبار آن مقداری که این دستگاه فیلمبرداری فیلم برداشته است‌ یک ذره کمتر نیست ، بلکه برابر است .

نظریه مارکسیسم و منتهی شدن آن به ایده‌آلیسم

درباره علم " شناخت شناسی " خیلی‌ها نوشته‌اند ولی باور

[١] اگر من " تاریکخانه " می‌گویم در این تعبیر مناقشه نکنید .