مساله شناخت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٤

حدود هزار و چهار صد سال پیش وجود داشته است ، چون خبرش متواتر [١] است . می‌گوئیم آیا در خبر یک نفر احتمال دروغ داده می‌شود یا نه ؟ می‌گویند بله . در خبر دو نفر هم احتمال دروغ داده می‌شود ؟ بله . سومی و پنجمی چطور ؟ آن همه بله . پس اگر صد هزار نفر هم خبری را نقل کنند ما هرگز به [ یقین ] نخواهیم رسید زیرا از ضم صفر به صفر عدد پیدا نمی‌شود و ما باید احتمال دهیم که آن خبر دروغ است ، حال آنکه [ چنین چیزی ] محال‌ است [ زیرا ] می‌دانیم خبر متواتر از هر راستی راست‌تر است .
بنابراین ، مسأله ، مسأله کسر شدن احتمالات نیست ، به قول بوعلی سینا مسأله یک برهان عقلی ضمنی مخفی است که ذهن انسان در درون خودش ، آن را تشکیل می‌دهد . همانطور که انسان در یک مسأله ریاضی نمی‌تواند در میان‌ میلیاردها احتمال ، حتی یک احتمال خلاف بدهد ، در اینجا هم در میان‌ میلیاردها احتمال نمی‌تواند احتمال خلاف بدهد . یک فیلسوف واقعا در این‌ مسأله گیر می‌کند ، راسل در اینجا درمانده است ، می‌گوید : همانطوری که به‌ وجود چمبرلن [٢] در زمان خودم یقین دارم - چون او را دیده‌ام - در وجود ناپلئون هم شک ندارم که چنین آدمی بوده است .
اینجاست که مسأله قرائن و نشانه‌ها پیش می‌آید که ما می‌خواهیم بگوئیم‌ بزرگترین عمل شناختی ذهن بشر ، همین است که قرآن اسمش را " آیه و ذی‌ الایه " ؟ گذاشته است . مسأله " آیه و ذی الایه "