مساله شناخت - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٠٣

راسل [١] در این زمینه مثلی می‌آورد : ناپلئون را می‌دانیم ، [ این‌ دانستن ما به وسیله حواس مثلا گوش نیست زیرا ] وجود ناپلئون صوت نیست‌ که شنیدنی باشد . قسمتهایی از آینده را هم می‌دانیم . یکی از مسائل بسیار ساده‌ای که قابل طرح است و راسل در " جهان بینی علمی " خودش خوب به‌ این مطلب توجه کرده است [٢] این است : ناپلئون برای ما یک وجود استنباطی است ، یک وجودی است که ما با تعقل ، آن را می‌شناسیم نه با احساس . راست هم می‌گوید . اگر از ما که امروز ناپلئون را می‌شناسیم و تاریخش را می‌خوانیم و زندگیش را می‌دانیم بپرسند که شناخت شما از ناپلئون چه شناختی است ؟ ممکن است کسی بگوید : اینکه واضح است ، شناخت من از ناپلئون حسی است ، یک آدمی بوده ، روی زمین راه می‌رفته و [ کارهایی هم انجام داده ] ، من اینها را در کتاب خوانده‌ام ، بنابراین ، من ناپلئون را از راه حس می‌شناسم . [ ولی اینطور نیست ] ، ناپلئون برای‌ خودش یک حقیقت محسوس و برای تو یک امر معقول است ، یعنی تو با یک‌ استدلال ذهنی ، با یک قیاس عقلی به وجود ناپلئون علم داری و خودت‌ نمی‌دانی . نظیر آن چیزی است که علمای " اصول " در باب تواتر دارند .
در باب تواتر می‌گویند خبر متواتر برای انسان ایجاد یقین می‌کند . ممکن‌ است هیچکدام به توکیو نرفته باشیم ولی همه ما یقین داریم که توکیو در عالم وجود دارد ، چرا ؟ چون خبرش متواتر است . احدی امروز در دنیا شک‌ ندارد که مثلا شخصی به نام ابو سفیان در