حكمت نامه جوان - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٤٢٠ - ٣/ ٣١ كميل بن زياد

فرماندهى طلايه سپاه را به عهده گرفت و چون عبيد اللّه بن عبّاس (يكى از فرماندهان سپاه امام حسن عليه السلام) به سوى معاويه گريخت، او كه معاونت عبيد اللّه را به عهده داشت صبحگاه با مردمان نماز گزارد و نمازگزاران را به استوارْگامى و جهاد، فرا خواند و آنگاه، فرمان حركت داد.

٣/ ٣١ كُمَيل بن زياد

كُمَيل بن زياد بن نُهَيك نَخَعى كوفى، از ياران امام على و امام حسن عليهما السلام است. او را از افراد مورد اطمينان امام على عليه السلام برشمرده و در توصيف او گفته‌اند: شجاع، دلير، زاهد و عابد بود. او از پيش‌گامان شورش كوفيان عليه عثمان بود و عثمان، او را با عدّه‌اى ديگر به شام، تبعيد كرد. وى همراه با كوفيان، در جنگ صِفّين، شركت جست و از طرف امام على عليه السلام فرماندار هيت شد كه به خاطر عملكرد ضعيفش، مورد عتاب ايشان قرار گرفت.

كميل، سخنان زيبايى از امام على عليه السلام نقل كرده است كه از آن جمله، دعاى مشهور «كميل» است. در واقعه كربلا و قيام توّابين و مختار، گزراشى از او نرسيده است. كميل كه او را جزو هشت عابد مشهور كوفه دانسته‌اند در سال ٨٢ هجرى به دست حَجّاج به شهادت رسيد.

از مغيره نقل شده است كه چون حَجّاج، حاكم عراق شد، به جستجوى كميل بن زياد برآمد؛ امّا كميل از دست او گريخت. حَجّاج هم سهميه قومش را از بيت المال، قطع كرد.

كميل، چون چنين ديد، گفت: من پيرمردى كهن‌سالم كه عمرم به پايان رسيده و سزاوار نيست كه موجب محروميت قومم از سهمشان شوم. پس بيرون آمد و خود را به حجّاج، تسليم كرد.

حجّاج، چون او را ديد، به او گفت: من [مدّت‌ها بود] دوست داشتم بر تو