حكمت نامه جوان - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٦ - ب حقوق اجتماعى

ساده‌ترين حقّ جوان بر خانواده، احترام گذاشتن به شخصيت اوست. به تعبير پيامبر خدا، فرزند در هفت سال سوم زندگى (يعنى از پانزده سالگى تا ٢١ سالگى) وزير خانواده است،[١] و اين بدان معناست كه استقلال شخصيت كودك، از اين دوران آغاز مى‌شود. او از پانزده سالگى، يك شخصيت كاملًا مستقل دارد و از اين پس، پدر، رهبر و راهنماى فرزند است، نه حاكم و فرمانده بى‌چون و چرا! و فرزند، دستْ‌يار و مشاور پدر است، نه مطيع مطلق و برده او!

علاوه بر اين، خانواده بايد تا آنجا كه مى‌تواند، زمينه رشد و شكوفايى جوان را در همه ابعاد مادّى و معنوى فراهم كند. گفتنى است كه در ميان همه حقوق جوان بر خانواده، در احاديث اسلامى، چند حق مورد تأكيد قرار گرفته است. اين حقوق، عبارت‌اند از: فراهم كردن مقدّمات ازدواج، برقرارى عدالت ميان فرزندان، دعا براى آنان، و در صورتى كه جوان مرتكب خطا شد، اجتناب از نفرين كردن بر او، و همچنين افراط در سرزنش و توبيخ او. متن اين رهنمودها در فصل اوّل «حقوق جوان» آمده است.

ب حقوق اجتماعى‌

در نظام برخاسته از اراده مردم مسلمان (و به تعبير ديگر: نظام مردم‌سالارى دينى)، حقوق اجتماعى جوانان، بسيار فراتر از حقوق خانوادگى آنهاست؛ زيرا نظام اسلامى فلسفه‌اى جز رشد و شكوفايى انسان ندارد و بهترين فرصت براى شكوفايى استعدادهاى انسان، دوران جوانى است. بنا بر اين، برنامه‌ريزى براى حلّ مشكلات جوانان و تأمين نيازهاى آنان (از قبيل: فراهم كردن زمينه تحصيل، مطالعه آزاد، اشتغال مفيد و سازنده، ازدواج، ورزش، تفريح، ابهام‌زدايى فرهنگى، اعتقادى و سياسى و ...) بايد در صدر همه برنامه‌هاى اساسى دولت اسلامى باشد.

در واقع، مديريت سياسى و فرهنگى جامعه، حقّ جوانان است، البته مشروط به‌

[١] ر. ك: ص ٢٧٥ ح ٤٨٢.