حكمت نامه جوان - محمدی ری‌شهری، محمد - الصفحة ٣٥ - الف حقوق خانوادگى

و سياسى، همگى زمينه‌ساز اخلاق نكوهيده و اعمال ناشايسته‌اى هستند كه انديشه و ذهن و جانِ جوان را آلوده مى‌كنند و استعدادهاى او را تباه مى‌سازند.

خطرناك‌ترين ضدّ ارزش‌هايى كه سدّ راه شكوفايى جوانان مى‌شوند، عبارت‌اند از: عُقوق والدين، بدخُلقى، بدزبانى، غرور، خودبينى، تكبّر، حرص، حسد، كينه، عصبانيت، لجبازى، تنبلى و افراطى‌گرى، كه متن رهنمودهاى مربوط به اين آفت‌ها در فصل هشتم از بخش سوم حكمت‌نامه خواهد آمد.

چهار. حقوق جوان‌

آنچه در بخش دوم و سوم حكمت‌نامه، درباره عوامل و موانع شكوفايى جوان آمده، در واقع، وظايف و مسئوليت‌هاى جوانان براى بهره‌گيرى لازم از بهار جوانى است؛ امّا بايد توجّه داشت كه جوان، به تنهايى و جدا از خانواده و جامعه، قادر به انجام دادن اين وظايف نيست. او در صورتى مى‌تواند از عهده اين مسئوليت‌ها برآيد كه زمينه لازم براى پرورش جسم و جان او در خانواده و در جامعه، فراهم باشد. در بخش چهارم از حكمت‌نامه، در دو فصل به مسئوليت‌هاى خانواده و جامعه در برابر جوان با عنوان «حقوق جوان» اشاره مى‌شود:

الف حقوق خانوادگى‌

از نگاه احاديث اسلامى، به همان ميزان كه پدر و مادر بر جوان حق دارند، جوان نيز بر پدر و مادر خود، حق دارد و تجاوز به حقوق او مذموم و محكوم است، چنان‌كه پيامبر خدا مى‌فرمايد:

يَلزَمُ الوالِدَينِ مِنَ العُقوقِ لِوَلَدِهِما ما يَلزَمُ الوَلَدَ لَهُما مِن عُقوقِهِما.[١]

بر عهده پدر و مادر نسبت به فرزند، حقوقى است، مانند حقوقى كه نسبت به پدر و مادر بر عهده فرزند است.

[١] ر. ك: ص ٢٧٥ ح ٤٨٠.