دانشنامه عقايد اسلامي - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ٢٠٣
٥ / ٥
اسلام، نابود كننده سنّت هاى جاهليّت
١٢٢٤.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : به راستى كه خداوند عز و جل مرا رحمتى براى جهانيان مبعوث كرد ، و بدان جهت كه ساز و چنگ و نى و سنّت هاى جاهليّت و بُتان را نابود كنم .
١٢٢٥.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : مبغوض ترين انسان ها در نزد خداوند، سه كس اند: كسى كه در حَرَم، اِلحاد [١] ورزد ؛ كسى كه در اسلام به دنبال سنّت هاى جاهليّت باشد؛ و كسى كه تلاش كند خون كسى را به ناحق بريزد .
١٢٢٦.پيامبر خدا صلى الله عليه و آله ـ در سخنرانى در روز عرفه ـ: بدانيد كه هر سنّتى از سنّت هاى جاهليّت را زير پا گذاشتم [٢] و كنار نهادم . خونخواهى جاهليّت نيز كنار نهاده مى شود ، و اوّلْ خونى كه كنار مى نهم، خون ابن ربيعه، پسر حارث است ـ كه در قبيله بنى سعد، دوران شيرخوارگى را مى گذرانْد و قبيله هُذَيل ، او را كشتند ـ و رباى جاهليّت، مُلغى است و اوّلْ ربايى كه لغو مى كنم ، رباى عبّاس ، پسر عبد المطّلب است . به درستى كه همه اينها مُلغى هستند .
١٢٢٧.الإصابة ـ به نقل از ابو عبيد ـ: از كارهاى برجسته [ قبيله] يَشْكُر در جاهليّت ، اين است كه پيامبر صلى الله عليه و آله در روز فتح مكّه، سخنرانى كرد و فرمود : «بدانيد كه همه كارهاى افتخارآميز جاهليّت را زير پا گذاردم، جز آب رسانى به حاجيان و پرده دارى كعبه را» . آن گاه، اسود بن ربيعة بن ابو الأسود بن مالك بن ربيعة بن جميل بن ثعلبة بن عمرو بن عثمان بن حبيب بن يَشكُر به پا خاست و گفت : اى پيامبر خدا! به راستى كه پدرم در جاهليّت، اموالى را به در راه ماندگان ، بخشش مى كرد . اگر اين براى من بزرگى است، رهايش كنم و اگر شرافتى نيست، من سزاوارترم كه آن را ادامه دهم . پيامبر خدا فرمود : «اين ، براى تو افتخارى است» . پس ، آن را پذيرفت .
[١] اِلحاد ، به معناى انحراف از حق است . ظاهرا مقصود از اِلحاد در حرم ، رعايت نكردن حقوق حرم و هتك حرمت آن است . در روايتى از امام صادق عليه السلام آمده است كه: هر ستمى در مكّه و حرم ، اِلحاد است (ر . ك : الكافى: ج ٨ ص ٣٣٧ ح ٥٣٣) .[٢] سيّد رضى در كتاب المجازات النبويّة نوشته است : اين سخن ، مجاز است و مراد ، ناچيز انگاشتن فرهنگ جاهليّت و از ميان برداشتن قوانين آن است ؛ چرا كه هر چيزى كه زير پا نهاده شود ، خوار وناچيز شمرده شده است .