دانشنامه عقايد اسلامي - محمدی ریشهری، محمد - الصفحة ١٧
٢ . رويارويى عقل و جهل
نكته دوم ، روشن شدن سرّ تقابل «عقل» و «جهل» در متون اسلامى است . سؤال ، اين است كه: چرا بر خلاف متعارف كه «جهل» در مقابل «علم» مطرح مى شود، در متون اسلامى و به تبع آن در كتب حديث ، «جهل» در برابر «عقل» قرار گرفته است؟ وقتى به كتب حديثى مراجعه كنيد، عنوان «علم و جهل» را نخواهيد يافت، بر خلاف عنوان «عقل و جهل» كه در اغلب مجموعه هاى حديثى وجود دارد . راز اين مسئله، آن است كه اسلام ، «جهل» به مفهوم چهارم را ـ كه امرى وجودى و در برابر «عقل» است ـ خطرناك تر از «جهلِ» به مفهوم دوم و سوم ـ كه امرى عدمى و در برابر «علم» است ـ مى داند . به تعبير ديگر، تقابل ميان «عقل» و «جهل» در متون اسلامى، نشانه آن است كه اسلام، جهلِ در مقابل عقل را خطرناك تر از جهلِ در مقابل علم مى داند و تا اين جهل ، ريشه كن نشود ، ريشه كن شدنِ جهلِ در مقابل علم ، براى جامعه سودى اساسى در بر نخواهد داشت و اين، نكته اى است بسيار ظريف و مهم .