[١] .. كتاب شهيد جاويد نام كتابى است كه آقاى نعمت‌اله صالحى نجف‌آبادى درباره قيام امام حسين( ع) نوشته است، نويسنده در اين كتاب ادعاى كرده است كه حضرت سيدالشهداء( ع) در آغاز حركت به سوى كربلا براى تشكيل حكومت قيام كردند و سپس با ملاحظه وضع كوفه از ادامه قيام منصرف گرديده و خواستند به مكه باز كردند، اما با جلوگيرى عمال يزيد از بازگشت امام، آنحضرت ناچار به جنگ با يزيديان پرداخت، در اين مرحله بود كه امام تصميم به مقاومت تا سر حد شهادت گرفت، نويسنده كتاب شهيد جاويد معتقد است امام( ع) در آغاز حركت به تشكيل حكومت و نيز حمايت مردم كوفه اميدوار بود، لكن اعتقاد مشهور در ميان علماى شيعه و اهل تحقيق آن است كه امام( ع) قبل از حركت به سوى كوفه از حوادث هولناك آينده آگاه و قيام خود را براى انجام تكليف الهى و احياء شريعت مقدس اسلام كه بدست بنى‌اميه در حال انحراف و اضمحلال بود شروع فرمود» بديهى مى‌نمود كه مباحث كتاب مزبور بحث، انتقاد و جدالهاى زياد را در پى داشته باشد، بويژه آنكه نويسنده از پرداختن به مسئله« علم امام( ع) به امور غيب كه از جمله صفات ممتاز ائمه معصومين( ع) است» غفلت نموده است، حضرت آيت‌اله گلپايگانى كه كتاب را با دقت مطالعه كرده بودند از مؤلف خواستند از چاپ كتاب صرفنظر نمايد، با اين وصف مؤلف اقدام به چاپ آن مى‌نمايد.- پس از انتشار كتاب شهيد جاويد آيت‌اله گلپايگانى به اهل تحقيق يادآور شدند تا پاسخ نقطه‌نظرات نويسنده را مطابق مستندات مسلم حديثى و تاريخى ارايه دهند، آيت‌اله آقاى حاج شيخ لطف‌اله صافى گلپايگانى در پاسخ به رد نظريه مؤلف شهيد جاويد كتاب« شهيد آگاه» را نوشت، حاصل نظر ايشان اين است كه« امام حسين( ع) از ابتداى قيام مقدس خود هيچ‌گونه اميدى به پيروزى نداشته‌اند بلكه مى‌دانسته‌اند كه در كربلا شهيد مى‌شوند و به همين منظور قيام فرمودند و اهل بيت و ياران خود را به همراهى فراخواندند»

همانگونه كه در اسناد مختلف اين مجموعه اسنادى آمده است: رژيم پهلوى و بويژه عناصر ساواك كه همواره آتش بيار معركه اختلافات و مسبب همه فتنه‌ها در حوزه‌هاى علميه بود، تلاش مى‌كرد با افشاندن بذر نفاق و شقاق در بين علماء و حوزه‌هاى علميه از يك سو و از سوى ديگر بين دو قشر روحانى و دانشگاهى دامنه اختلافات را هر چه بيشتر افزايش دهد.

اگرچه در بدو انتشار كتاب شهيد جاويد اختلافات جنبه كلامى و نظرى داشت و عمدتا در مجالس علمى يا منابر مطرح مى‌گرديد، لكن فتنه‌گرى‌هاى ساواك بر اين نكته متمركز شده بود تا دائره اختلافات را بين طلاب طرفدار امام خمينى و طرفداران آيت‌اله گلپايگانى وانمود نمايد، اين نكته زمانى اوج گرفت كه مرحوم آيت‌اله شمس‌آبادى اصفهانى به قتل رسيد( گفته ميشد، قاتلان ادعا كرده‌اند از طرفداران نويسنده« كتاب شهيد جاويد» هستند)

پر واضح است كه در آن مقطع زمانى حساس كه اغلب نيروهاى مبارز در قيد و بندها و سلولهاى ساواك گرفتار بودند، بيش از هر زمان لازم بود، وفاق و اتحاد در ميان آنان حفظ شده، ولى ساواك كه مترصد چنين فرصتها بود، براى شعله‌ور كردن آتش نزاع با تمام تدبير و برنامه‌ريزى وارد ميدان شده و تاحدى موفق گرديد جهت مبارزه عليه رژيم پهلوى را كند نمايد حضرت امام خمينى آنگاه كه از اتحاد و اتفاق مسلمين سخن مى‌گفتند، كتاب شهيد جاويد را از عواملى شمرد كه باعث تفرقه و اختلاف شده بود، ايشان فرمودند:

« ديديم ... چه بساطى درست كردند براى كتاب شهيد جاويد ... يكى از آن طرف كشيد و يكى از اين طرف، يك ماه مبارك ماه محرم و ساير ايام‌[ وقت‌] خودشان را صرف كردند و قوا را هدر بردند، واعلى حضرت با كمال آرامش اموال اين ملت را خورد و سلطه خودش را تحكيم كرد ...»

اگرچه اسناديكه در اين مجموعه اسنادى در خصوص طراحى ساواك براى دامن زدن به اختلافات در حوزه علميه قم و در ميان علماء طراز اول زياد آمده است، در اينجا مناسب مى‌دانيم توجه خوانندگان محترم را به بخشى از گزارشهاى ساواك در خصوص كتاب شهيد جاويد و پى‌آمدهاى آن در حوزه‌هاى علميه جلب كنيم:

از: ٣١٢

درباره بروز اختلافات ميان طرفداران خمينى و آيت‌اللّه گلپايگانى در شهرستان قم

محترما به استحضار مى‌رساند

همان‌طور كه در بولتن مورخ ٣٠/ ٣/ ٥٢ به استحضار رسيده اختلافاتى كه در مورد كتاب شهيد جاويد بين طرفداران خمينى و آيت‌اللّه گلپايگانى وجود داشت روز ٢٩/ ٣/ ٥٢ سيدمهدى گلپايگانى( فرزند آيت‌اللّه گلپايگانى) از طرف چند تن از طرفداران خمينى در مدرسه خان شهرستان قم مورد اهانت قرار گرفته و هنگامى كه طرفداران خمينى قصد مضروب نمودن وى را داشته‌اند، يكى از طلاب علوم دينى به جانبدارى وى برخاسته و در نتيجه زد و خوردى بين دو نفر از طرفين به وقوع پيوسته و عمامه سيدمهدى گلپايگانى به زمين افتاده است.

اوامر ملوكانه در اين مورد چنين شرفصدور يافت:« از موقعيت استفاده كنيد و نوكران خمينى را تار و مار كنيد».

در اجراى او امر مطاع ملوكانه مراتب به ساواك قم منعكس و اضافه گرديد با مقامات انتظامى محل تماس و ترتيبى داده شود كه طرفداران خمينى به جهت ايجاد نزاع و برخورد جمعى كه موجب بروز اغتشاش و تشنج در منطقه شده دستگير و تحت پيگرد واقع و يا به همين جرم از منطقه طرد گردند.

اصل در ٨١٠٧٥ است به خيلى محرمانه تبديل شد در پرونده ٦٧٩٠٨ بايگانى شود.

درباره: كتاب شهيد جاويد تأليف شيخ نعمت‌اله صالحى نجف‌آبادى- احترما به استحضار مى‌رساند.

كتاب فوق‌الذكر تأليف نامبرده بالا كه يكى از روحانيون مخالف دولت و طرفدار خمينى مى‌باشد، چاپ و در شهرستانهاى مذهبى ايران توزيع گرديده است. در كتاب مزبور مؤلف سعى نموده پيش‌بينى‌هاى حسين ابن على( ع) را در مورد وقايع كربلا با اقامه دلايل مستند، امرى غير منطقى قلمداد و همچنين روشن ساخته كه شهادت حضرت على( ع) بدون وقوف قبلى آن حضرت صورت گرفته است، نويسنده از مجموع دلايل خود نتيجه‌گيرى كرده كه امامان فاقد علم غيب مى‌باشند.

انتشار اين كتاب موجب گرديده كه اختلافاتى در بين برخى از روحانيون به وجود آيد كه مراتب به عرض رسيد، مقرر گرديده كه از اختلافات ميان آنها بهره‌بردارى گردد.

ضمنا در تاريخ ١٦/ ٢/ ٥٠ ساواك قم تلگرافى اعلام نموده كه شدت اختلافات بين گروههاى مختلف حوزه علميه قم بر سر تحريم كتاب شهيد جاويد به حدى رسيده كه به ظن قوى بين دستجات طرفدار آيت‌اللّه گلپايگانى و حاميان نويسنده كتاب كه از ياران خمينى است منازعاتى رخ و حتى جان نويسنده در معرض خطر مى‌باشد و ساواك موصوف اضافه نموده بود، چون احتمال مى‌رود كه در مدرسه فيضيه قم زد و خوردى بين موافقين و مخالفين كتاب مزبور به وقوع بپيوندد، بدين لحاظ تقاضا نموده بود اقداماتى در حد استقرار نيروهاى انتظامى در مدارس علميه به منظور جلوگيرى از هرگونه پيش‌آمد احتمالى انجام گيرد كه موضوع با نظريه‌اى داير بر اينكه روحيه و طرز تفكر جامعه روحانيت به نحوى نيست كه منجر به وقايعى كه ساواك قم پيش‌بينى نموده بود، گردد به استحضار رسيد، مقرر شد« صحيح است».

اينك برابر اعلام ساواك اصفهان اخيرا كتابى به نام« جواب آواز شهيد جاويد» در رد كتاب شهيد جاويد به نگارش سيدمحمد مهدى مرتضوى چاپ و منتشر گرديده است. نويسنده كتاب« جواب آواز شهيد جاويد» با دادن پاسخ به قسمتهايى از كتاب شهيد جاويد كه در آن علم امامان از عالم غيب نفى گرديده مندرجات آن را تخطئه و به خواننده الغا نموده كه نويسنده كتاب شهيد جاويد بدون غور و بررسى كافى در مورد مطالبى كه عنوان داشته موضوع را در كتاب آورده است و احاديث و رواياتى در رد نظريه نويسنده كتاب شهيد جاويد اقامه نموده است. ضمنا نويسنده كتاب« جواب آواز شهيد جاويد» نتيجه گرفته كه مفاد كتاب شهيد جاويد موجب شبهه در اذهان عمومى و لطمه زدن به عالم تشييع شده است و نويسنده افزوده كه جاى بسى تأسف است كه كتابى از حوزه علميه قم كه مركز دانش و علم شيعه است نشر شده و اغلب مدارك آن كتاب از كتب سنى‌ها اقتباس شده باشد.

نظريه: مستدعى است در صورت تصويب، اجازه فرمايند از طريق منابع و امكانات موجود به اختلافات بين دو جناح دامن زده و بهره‌برداريهاى لازم به عمل آيد. اصل در ٤٧٨٩٨ بايگانى است در پرونده ٦٧٩٠٨ بايگانى شود

٥ ٦٧٩٠٨/ ٥/ ٥٠ برابر پى‌نوشت معاونت دوم ادارى برابر نظريه اقدام شود در اجراى امر اقدام گرديد