لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ١٧١ - خطبة المؤلف
و در اخبار بسيار وارد شده است كه هر گاه بنده بگويد
«الحمد للّه ربّ العالمين كثيرا على كلّ حال كما هو اهله و مستحقّه»
كاتبان عمل عاجز مىشوند، و عرض مىكنند كه خداوندا اين بنده چنين حمدى كرد و ما نمىتوانيم رسيد بحمدى كه تو اهل آن و مستحق آنى تا در نامه عمل او آن را بنويسيم، خطاب مىرسد كه چنين است و مخلوقى احصاى اين نمىتوانند كرد، شما هر چه گفته است بنويسيد من مىدانم مقدار آن را و ثواب آن را. و عبارت مصنف مشتمل است برين معنى زيرا كه علم الهى احصاء كرده است حمدى را كه مستحق آنست با چيزهاى ديگر كه مستحق آنست از تسبيح، و تهليل، و تكبير و غير آن اگر چه آنها نيز بحمد برمىگردد.
(و تعاليت عمّا يقول الظّالمون علوّا كبيرا)
يعنى تو برترى از آن چه ستم كاران بر خود ترا به آن وصف مىكنند در ذات، و صفات و افعال، بلندى بالاتر از آن كه عقل به آن رسد كما قال الحكيم الغزنوي رضى اللَّه عنه:
|
پاك از آنها كه غافلان گفتند |
پاكتر ز آن چه عاقلان گفتند |
|
و اشارهايست به آن كه اگر نسبتهاى بد بجناب اقدس او دهند ستم بر خود كردهاند كه خداوند خود را نشناختهاند، و خود را مستحق عذاب ابدى كردهاند، و اين عبارت نيز مقتبس است از آيه كريمه سُبْحانَهُ وَ تَعالى عَمَّا يَقُولُونَ عُلُوًّا كَبِيراً[١] و صدوق اين قسم تصرفات در آيات را تجويز نمىكند، چون اين تصرفات را حضرات ائمه معصومين صلوات اللَّه عليهم كردهاند او متابعت ايشان كرده است.
شعر
|
منزه ذاتش از چند و چه و چون |
تعالى شانه عمّا يقولون |
|
[١] آيه ٤٩- الاسراء.