لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ٤٨٧ - كسى كه بي وضو نماز كرده باشد از روى فراموشى

و هم چنين اگر بالكليه جاهل باشد كه حكمى هست مثل آن كه چون بسيارى از كتب حديث ما را سلاطين جور و زنادقه سوزاندند چنانكه در اين اوقات مذكور شد كه رو سياه ازل و ابد سوخته يا شسته است به تبع پيشواى ايشان عثمان كه جميع قرآنها را در جميع بلاد امر كرد كه سوختند، و نقل كرده‌اند كه چهل هزار قرآن بود كه سوختند و فرمود كه در مدينه مشرفه هفت قرآن به نحوى كه خود ترتيب داد و هر چه در وصف اهل البيت و مذمت قريش بود بيرون كرد و سنيان آن قرآنها را امام ناميدند و زمخشرى در كشاف بسيار مى‌گويد كه در امام چنين است يعنى در مصحف عثمان پس ممكن است كه حكمى چند از الهى در آن احاديث بوده باشد و چون بما نرسيده است بر آن مؤاخذه نباشيم.

و هم چنين در آثارى كه بما رسيده است بسيار باشد كه احكام باشد و ما نفهميم، يا بما نرسيده باشد چنانكه بسيارى از آن مذكور خواهد شد كه اخبار بوده است و بواسطه عدم تتبع، يا عدم كتب نزد جمعى، يا عدم تدبر در آن متروك شده است پس ممكن است كه بسيارى از احكام الهى مخفى بوده باشد و ندانند بر آن مؤاخذه نخواهد بود إن شاء اللَّه.

ششم: آن چه را طاقت بر آن نداشته باشند يعنى مشكل باشد مثل آن كه گذشت كه بنى اسرائيليان بدن خود را به مقراض مى‌چيدند از جهت بول و ساير تكاليف شاقه كه بر ايشان هست و در خبر معراج وارد است كه اين توسعه را حق سبحانه و تعالى اول فرمود كه‌ لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها[١]. يعنى حق سبحانه و تعالى تكليف نمى‌كند هيچ كس را مگر به چيزى چند كه در وسع ايشان بيشتر از آن هست و در خطبه كتاب گذشت و حضرت مطالب ديگر را

[١] آيه ٢٨٦- سورة البقرة.