لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ١٥١ - خطبة المؤلف
و از حضرت امام محمد باقر صلوات اللَّه عليه و ساير ائمه معصومين صلوات اللَّه عليهم در روايات متواتره وارد شده است كه هر چه را كه تصوّر نماييد به وهمهاى خود كه نهايت دقت بكنيد در تنزيه او، او مخلوقى است مثل شما بلكه ساخته شماست، و حق سبحانه و تعالى از آن منزه است كه مثل شما باشد، يا ساخته شما باشد. و ديگر معانى دقيقه ذكر كردهاند كه عقل به آن نمىرسد، و نمىتوان به آن رسيدن الّا بنور كشف بعد از رياضات و مجاهدات بسيار.
دويم از معانى كه اطلاق آن بر حق سبحانه و تعالى روا نيست كه وحدت او را وحدت نوعى دانند، چنانكه گويند كه او يكى است از مردمان يعنى يك نوع است از جنسى، اين نيز بر حق سبحانه و تعالى جايز نيست زيرا كه تشبيه است، و ذات مقدس او از آن اعلى است كه او را به مخلوقات شباهتى باشد و اين كلام را نيز معانى بسيار گفتهاند:
يكى آن كه به معانى اولى برگردد چون او را مشابهتى بغير او نيست نمىتوان او را با خلق در شمار آوردن. ديگر آن كه مقرر است كه نوع ماهيتى است كه در تحت ماهيتى ديگر داخل باشد تحقيقا او تقديرا، و اگر از آن ماهيت سؤال كنند بما هو آن در جواب گفته شود مثلا انسان حقيقتى دارد كه دارد كه آن حيوان ناطق است، و اين حقيقت در تحت حيوان مطلق كه جنس اوست داخل است. و چون پرسند كه حقيقت انسان چيست؟ در جواب گفته مىشود حيوان ناطق. و چون حق سبحانه و تعالى را با احدى شركت نيست نه در ذات، و نه در ذاتيات، و نه در صفات هر آينه اين وحدت را بر او اطلاق نتوان كرد، زيرا كه اگر شركت باشد پس ناچار است از مميزى كه او را تميز دهد از ساير شركاء، پس مركّب خواهد بود از جنس و فصل، و هر مركّبى محتاجست به اجزاء، و هر محتاجى ممكن است.