لوامع صاحبقرانی مشهور به شرح فقیه - علامه مجلسی - الصفحة ٢٠٢ - آب پاك و پاك كننده است

كه بولست يا آب، پاكست يا نجس حكم به پاكى آن مى‌كنيم هر چند ظن نجاست نيز باشد، چنانكه در راهها از ناودانها در صبحى آبى ريخته شود مظنون آنست كه بولست و ليكن چون علم نداريم حكم به طهارت آن مى‌كنيم، مگر آن كه بوى بول كند و قراين ضم شود كه علم بهم رسد كه نجس است اجتناب مى‌كنيم.

و اكثر علما گفته‌اند كه اگر دو عادل شهادت دهند بر نجاست آبى حكم به نجاست آن مى‌كنيم، چون شارع گواهى عدلين را به منزله علم نموده است، و ليكن مشكل است چون در خصوص نجاست وارد نشده است كه قول عدلين معتبر است. و اگر يك عادل يا چند غير عادل بگويند كه اين آب نجس است عمل بقول ايشان لازم نيست مگر آن كه جمعى كثير بگويند، يا قليلى بگويند و قرائن منضم شود كه علم حاصل شود حكم به نجاست مى‌كنيم، و احوط آنست كه به سبب گفته دو عادل به نجاست آب، بلكه يك عادل نيز اجتناب كند اگر آبى ديگر بهم رسد، و الا از اين آب طهارت بگيرد و چون به آبى ديگر رسد احتياطا آن مواضع را بشويد و اللَّه تعالى يعلم.

(و قال صلوات اللَّه عليه الماء يطهّر و لا يطهّر)

يعنى و حضرت صادق صلوات اللَّه عليه فرمودند چون اسم آن حضرت از پيش گذشت است و قانون همه خصوصا صدوق آنست كه ضمير راجع باشد به معصومى كه از پيش گذشته باشد. و مؤيد اين معنى است كه كلينى رضى اللَّه عنه همين خبر را بروايت قوى از آن حضرت روايت كرده است، و گفته است كه آن حضرت فرمود: كه حضرت سيد المرسلين صلوات اللَّه عليه و آله فرمودند كه آب تطهير همه چيز مى‌كند حتى آب را، و از چيزى ديگر پاك نمى‌شود.

و طريق اين حديث به قانون متأخرين صحيح نيست، و ليكن چون كلينى و صدوق حكم به صحت احاديث كتابهاى خود كرده‌اند، علما باين حديث عمل نموده‌اند با تأييدات ديگر، پس اگر كرى متغير شود، به نجاست نجس مى‌شود، و