قرار مى‌گيرد.»[١] چنين شخصى در اثر اطاعت از هواى نفس، به هاويه و آتش دوزخ كشيده خواهد شد و در همه خواسته‌هايش گرفتار غل و زنجيرها خواهد گشت و اين عاقبت مملوك‌ها و تسليم‌شدگان به هواهاى نفسانى است و از اين‌رو، فرشته‌اى كه نگهبان جهنّم است «مالك» نام دارد!]

و إن تخلّف عن التوكّل يقع في الخذلان و إن تخلّف عن جليل مرتبة الوحدة[٢] ردّ إلى سفلى الدّركات و هي دركة اللّعنة أُولئِكَ يَلْعَنُهُمُ اللَّهُ وَ يَلْعَنُهُمُ اللَّاعِنُونَ.[٣]

[و اگر پشت‌پا به توكّل زد، در خوارى گرفتار خواهد شد و اگر از مرتبه بزرگ و مهم «مقام وحدت» دست شست، به پست‌ترين دركات، سقوط خواهد نمود و همانا آن گرفتارى به لعنت است؛ «خدا آنان را لعنت مى‌كند و لعنت‌كنندگان لعنتشان مى‌كنند.»[٤]]

فإن قلت كيف يمكن ان يتبع الانسان ارادته كلّها في ارادة اللّه؟! قلت: يكون هذا و يسهل بقوّة المعرفة فإن عرف العبد عناية اللّه و كان عاقلا لا يشذّ عنه ارادة مخالفة لارادته تعالى لأنّ معرفة عناية اللّه يحكم بأنّ اللّه لا يريد في حقّه إلّا الصّلاح- و العاقل لا يتحرّك إلّا للصّلاح و الاصلاح و لا يرضى لغير صلاحه فينتفى مادّة ارادته المخالفة لأنّ الارادة انّما تنبعث من العلم بالصلاح و إذا علم: أن لا صلاح في غير ما اراده اللّه فلا يوجد الارادة.

[اگر بگويى: چگونه ممكن است كه انسان همه خواسته‌هاى خود را تابع‌

[١] - سوره سبأ( ٣٤)، آيه ٥٤.

[٢] - مرتبة التوحيد( نسخه بدل).

[٣] - سوره بقره( ٢)، آيه ١٥٩.

[٤] - سوره بقره( ٢)، آيه ١٥٩.