چهل مجلس (اقبالنامه) - علاء الدوله سمنانى؛ حقیقت، عبد الرفیع - الصفحة ١٩٣ - بخش دوم متن چهل مجلس شيخ علاء الدوله سمنانى
بيند و از راه دورتر و به هلاك نزديكتر باشد.
و در مجلس ديگر فرمود كه: جمله انبيا كه آمدهاند، از براى آن آمدهاند كه تا چشم خلق را بگشايند به عيب خود و كمال حق و به عجز خود و به قدرت حق، و به ظلم خود و به عدل حق، و به جهل خود و به علم حق، و به مذلت خود و عزت حق، [و][١] به بندگى خود و خداوندى حق، و به فقر خود و غناء حق، و تقصير خود و نعمتهاى حق، [و][٢] به فناء خود و بقاء حق. و هم برين قياس شيخ براى آنست كه چشم مريدان را به اين معانى بگشايد. پس هرچند مريد در اثبات خود و كمال خود بيش گويد تا عمل كند، تا كمال او ظاهر شود، شيخ از وى بيشتر رنجد، چه اين همه زحمت براى آن مىكند تا چشم كمالبين نفس او بدوزد و چشمى كه كمال بيند بگشايد و او هر لحظه در كمال خود چشمى ديگر مىگشايد، پس در ضايعكردن رنج شيخ مىكوشد، در حق خويش. درويشان مىبايد كه پيوسته در كمين نفس باشند تا هر چشمى كه به كمال خود بگشايد، حال او را مىبندد و گرنه چنين كنند باخبر نشوند. نفس از هر بن موئى چشمى به ديدن كمال خود بگشايد و از ديدن كمال حق كور گرداند كه خاصيت نفس اينست.
ديگر فرمود كه: معنى اين آيت در خاطر من بگذشت كه (تَعْلَمُ ما فِي نَفْسِي وَ لا أَعْلَمُ ما فِي نَفْسِكَ.)[٣] گفتم: با درويشان بگوى تا اگر بشنوند در خاطر ايشان نيايد كه اين نفس همان نفس است كه
[١] - ما برافزوديم.
[٢] - ما برافزوديم.
[٣] - قرآن سوره پنج( المائده) آيه ١١٦