چهل مجلس (اقبالنامه) - علاء الدوله سمنانى؛ حقیقت، عبد الرفیع - الصفحة ٣٢ - اعتقاد و نظريههاى شيخ علاء الدوله سمنانى
اعتقاد و نظريههاى شيخ علاء الدوله سمنانى
به طورى كه از مطالب كتابهاى شيخ علاء الدوله سمنانى مانند مطلع النقط و مجمع اللقط. سر البال فى اطوار سلوك اهل الحال، سلوة العاشقين، مشارع ابواب القدس، العروة لاهل الخلوة به ويژه كتاب حاضر (چهل مجلس) مستفاد مىگردد، شيخ در تصوف معتقد به اعتدال بوده و اجراى احكام دين و انطباق آنها با اصول تصوف را مورد توجه قرار مىداده و در اين راه سختگير بوده است. وى در مخالفت با معتقدان وحدت وجود به ويژه با ابن العربى راه مبالغه پيموده و چنين اعتقادى را راهنمائى به كفر و گمراهى مىشمارد. به همين سبب ميان او و شيخ كمال الدين عبد الرزاق كاشى مكاتباتى به فارسى در همين زمينه مبادله شده، زيرا شيخ علاء الدوله از اعتقاد كمال الدين عبد الرزاق به اينكه حق (وجود مطلق) است اطلاع يافت زبان به تكفير وى گشود، به همين علت عبد الرزاق در مكتوبى خواست ضمن اثبات عقيده خود شيخ علاء الدوله را به سبب تعصب و سختگيرى او ملامت كند و علاء الدوله در جوابى كه به او داد باز در رد سخن كمال الدين عبد الرزاق كاشى اصرار ورزيد و در آن تصريح كرد كه در حواشى خود بر كتاب فتوحات ابن العربى چون بدين تسبيح رسيد كه: «سبحان من اظهر الاشياء و هو عينها» سخت بر او تاخته و اين سخن را «هذيان» شمرده و به پندار خود او را به توبت و انابت براى نجات از اين ورطه سهمناك كه حتى دهريون و طبيعيون