چهل مجلس (اقبالنامه) - علاء الدوله سمنانى؛ حقیقت، عبد الرفیع - الصفحة ١٣٢ - بخش دوم متن چهل مجلس شيخ علاء الدوله سمنانى
گريخته و تاجيكى چگونه چنين دليرى كنى؟! ديگر بار سربرآوردم و روى با ايشان كردم، گفتم كه: تا آنگاه كه با شما بودم بنده شما بودم، اكنون خداوند خود را بشناختم به شما نمىپردازم و از شما باك ندارم، ناگاه بخشئى درآمد بنشست، و من در مراقبه بودم، ارغون بخشى را گفت كه: سؤال بكن، بخشى بخنديد و گفت: او در كودكى با ما بوده است، چه مىداند كه ازو سؤال كنم؟!
فرمود كه: البته سؤال بكن و نزديك من آمد و مىپرسيد كه اينكه او را علاء الدوله مىگويند و اشارت به تو مىكنند[١] كدامست از عضو تو؟. من به زانوها درآمدم و گفتم: اين مجموع منم، بخشى متعجب شد، چون ديدم كه با من بحث خواهد كرد، و بحث دين را جواب مىبايد داد، مصلحت چنان ديدم كه ارغون را كه رنجيده است دل خوش كنم، بعد از آن سخن گويم تا تمام بر طرف او نباشد. روى با ارغون كردم و گفتم: دل پادشاه آينه جهانست اگر به انصاف بشنود من ثابت كنم كه اين هندو را كه چنين عزيز مىداريد، هيچ نيست. و دين شامكونى[٢] (شاكمونى) كه با آن مىنازد نمىداند، پس روا نيست كه پادشاه تربيت او مىكند، به اميد آنكه براى او آنگه دعائى بكند و پىروى او بكند تا به خدا نزديك شود. چون او از خدا دور است و سخن شامكونى نمىشنود، پادشاه[٣] را دعا و متابعت او چه فايده،
[١] - در نسخه( ميكند) آمده است.
[٢] - شاكمونى، شاكيامونى، ساكمونى، ساكيامونى به اختلاف تلفظ: بوداى چهارم يعنى بوداى ناسوتى است كه او را( بودا غاوتامه) مىخوانند. بودا غاوتامه يا خود شاكيامونى از حكيمان هند به سال ٦٢٢ قبل از ميلاد متولد و در سال ٥٤٢ قبل از ميلاد وفات يافته است. او از شاهزادگان هند و منسوب به سلاله شاكيا و نام اصليش« سيدارته» و گويا بوداى چهارم يعنى تمثل چهارم عقل كل است. در ٢٩ سالگى انزوا گزيد و به تزكيه نفس پرداخت و به نام شاكيامونى يعنى شاكياى منزوى خوانده شد. آئين براهما را اصلاح كرد و دينى از نو پديد آورد.
[٣] - در نسخه( پادشا) آمده است.