چهل مجلس (اقبالنامه) - علاء الدوله سمنانى؛ حقیقت، عبد الرفیع - الصفحة ١٤٤ - بخش دوم متن چهل مجلس شيخ علاء الدوله سمنانى
خورده شده است كه محل استقامت [است][١]. و هرچند سنت او به آسانى دست دهد، اما استقامت درست او دشوار بود، اما چون خورده شد، عاقبت استقامت حاصل آيد، و آنكه او مستنصريه را ديده است كه خورده آن صورت علم اوست كه بهقدر استعداد چيزى برو روشن شود، و چون مستصريه به خليفه تعلق دارد، نشان آنست كه او را اين واقعه در غيب روح افتاده است و بعضى از بزرگان خود واقعاتى چند نبشتهاند كه مبتديان را مطالعه آن[٢] بس مضر باشد، مثل شيخ محى الدين اعرابى كه گفته است:
«رأيت ربى تبارك و تعالى على صورت الفرس» و جاى ديگر همو گفته كه:
«رأيت ربى جالسا على كرسيه فسلم على فاجلسنى[٣] على كرسيه و قام بين يدى و قال انت ربى و انا عبدك-.» و بزرگى گفته است كه:
«انا اقل من ربى بسنتين» و ازين نوع سخنان را مىبينند مردمان و انكار مىكنند و محال مىپندارند و من مىدانم به يقين كه ايشان [كه][٤] اينها را نبشتهاند در واقعه ديدهاند و اين عجب از سالك! اما مىبايستى كه شرح آن نيز نبشتى تا خلق در تشويش نيفتادى، و هم اين سخنان را از من بعضى سؤال كردند، اما آنكه گفته كه: رأيت ربى على صورة الفرس، چنانست كه حق تعالى را تجلياتست، صورى بوده باشد و آن به آثار نسبت دارد، و نورى و آن به افعال نسبت دارد، و معنوى و آن به صفات تعلق دارد، و ذوقى و آن به ذات تعلق دارد. و در تجليات صورى حق تعالى در صورت جميع اشياء بر بنده تجلى كند، از مفردات عنصريات و از معادن و نبات، حيوان و انسان، چون در صور مواليد تجلى كند و آن تجلى از مرتبه ديگر به مرتبه ديگر
[١] - ما برافزوديم
[٢] - نسخه: از؛ قياسا برنگاشتيم.
[٣] - نسخه: فاجلسى؛ قياسا نگاشته آمد.
[٤] - ما برافزوديم.