فلسفه اخلاق
(١)
سخن مركز
٥ ص
(٢)
فصل يكم كليات(مفهوم، اهميت و تاريخچه فلسفه اخلاق)
١٣ ص
(٣)
درآمد
١٥ ص
(٤)
1 مفهومشناسى واژه اخلاق
١٦ ص
(٥)
تفاوت اخلاق و تربيت
١٧ ص
(٦)
2 علم اخلاق
١٨ ص
(٧)
3 انواع پژوهشهاى اخلاقى
١٨ ص
(٨)
3 - 1 پژوهش توصيفى(اخلاق توصيفى)
١٨ ص
(٩)
3 - 2 پژوهش هنجارى(اخلاق هنجارى)
٢٠ ص
(١٠)
3 - 3 فرا اخلاق
٢٢ ص
(١١)
4 تعريف و قلمرو فلسفه اخلاق
٢٤ ص
(١٢)
5 مسايل فلسفه اخلاق
٢٤ ص
(١٣)
اهميت و ضرورت فلسفه اخلاق
٢٥ ص
(١٤)
پيشينه فلسفه اخلاق
٢٧ ص
(١٥)
پرسش
٣٠ ص
(١٦)
پژوهش
٣٠ ص
(١٧)
منابعى براى مطالعه بيشتر
٣٠ ص
(١٨)
فصل دوم واقعگرايى اخلاقى
٣١ ص
(١٩)
واقعگرايى در مفاهيم اخلاقى
٣٤ ص
(٢٠)
تعريف«مفهوم» و«مصداق»
٣٥ ص
(٢١)
اقسام مفاهيم
٣٦ ص
(٢٢)
مفاهيم اخلاقى
٣٩ ص
(٢٣)
ديدگاههاى مختلف در باره مفاهيم اخلاقى
٤١ ص
(٢٤)
جمعبندى
٤٧ ص
(٢٥)
واقعگرايى در گزارههاى اخلاقى
٤٨ ص
(٢٦)
پيامدهاى غير واقعگرايى در عرصه اخلاق
٤٨ ص
(٢٧)
پرسش
٥١ ص
(٢٨)
منابعى براى مطالعه بيشتر
٥١ ص
(٢٩)
فصل سوم معيار ارزش اخلاقى
٥٣ ص
(٣٠)
1 ديدگاههاى نتيجهگرا
٥٦ ص
(٣١)
الف) لذت شخصى
٥٦ ص
(٣٢)
ب) سود عمومى
٦٣ ص
(٣٣)
2 نظريههاى وظيفهگروانه
٦٧ ص
(٣٤)
الف) اراده يا قانون الهى
٦٧ ص
(٣٥)
ب) مطابقت با قانون عقل
٧٠ ص
(٣٦)
3 ديدگاه صحيح در معيار ارزش
٧٦ ص
(٣٧)
حسن و قبح ذاتى و عقلى
٧٦ ص
(٣٨)
ملاك تشخيص كمال مطلوب
٧٧ ص
(٣٩)
حسن فعلى و فاعلى
٨٠ ص
(٤٠)
تأمين ساير ملاكها در پرتو قرب الهى
٨٣ ص
(٤١)
پرسش
٨٥ ص
(٤٢)
منابعى براى مطالعه بيشتر
٨٥ ص
(٤٣)
فصل چهارم نسبيت و اطلاق در اخلاق
٨٧ ص
(٤٤)
1 تعيين موضوع اصلى بحث
٨٩ ص
(٤٥)
1 - 1 منظور از مطلقگرايى
٩٠ ص
(٤٦)
1 - 2 منظور از نسبىگرايى
٩٠ ص
(٤٧)
1 - 3 تعيين معناى مورد نظر
٩١ ص
(٤٨)
2 دفاع از مطلقگرايى
٩٢ ص
(٤٩)
3 نقد مطلقگرايى كانتى
٩٣ ص
(٥٠)
3 - 1 ارائه نكردن راه حل براى موارد تعارض وظايف
٩٤ ص
(٥١)
3 - 2 مخالفت با عقل و فطرت انسانى
٩٤ ص
(٥٢)
4 ادله نسبىگرايان
٩٥ ص
(٥٣)
4 - 1 استدلال از راه وجود اختلافات اخلاقى(نسبىگرايى توصيفى)
٩٥ ص
(٥٤)
الف) فراگير نبودن اختلافات اخلاقى
٩٦ ص
(٥٥)
ب) بنيادى نبودن اختلافات اخلاقى
٩٧ ص
(٥٦)
ج) منافات نداشتن با مطلقگرايى مورد نظر
٩٨ ص
(٥٧)
د) نبود ارتباط ميان وجود اختلافات اخلاقى و نسبىبودن اخلاق
٩٨ ص
(٥٨)
4 - 2 استدلال از راه انشايى دانستن احكام اخلاقى
١٠٠ ص
(٥٩)
انواع نسبيت اخلاقى
١٠٠ ص
(٦٠)
1 نسبيت توصيفى
١٠٠ ص
(٦١)
2 نسبيت هنجارى
١٠١ ص
(٦٢)
3 نسبيت فرااخلاقى
١٠١ ص
(٦٣)
5 پيامدهاى پذيرش نسبيتگرايى
١٠٢ ص
(٦٤)
پرسش
١٠٤ ص
(٦٥)
منابعى براى مطالعه بيشتر
١٠٤ ص
(٦٦)
فصل پنجم مسئوليت اخلاقى
١٠٥ ص
(٦٧)
اهداف
١٠٥ ص
(٦٨)
اهميت مبحث مسئوليت
١٠٨ ص
(٦٩)
معناى مسئوليت
١١٠ ص
(٧٠)
انواع مسئوليت
١١٢ ص
(٧١)
تعريف مسئوليت اخلاقى
١١٤ ص
(٧٢)
شرايط مسئوليت اخلاقى
١١٩ ص
(٧٣)
الف) آگاهى(علم) يا امكان تحصيل آن
١٢٠ ص
(٧٤)
ب) قدرت يا امكان تحصيل آن
١٢٠ ص
(٧٥)
ج) آزادى اختيار
١٢١ ص
(٧٦)
معانى و كاربردهاى اختيار
١٢٢ ص
(٧٧)
يك اختيار به معناى نبود اكراه
١٢٢ ص
(٧٨)
دو اختيار به معناى نبود اضطرار
١٢٣ ص
(٧٩)
سه اختيار به معناى قصد و تعمد
١٢٥ ص
(٨٠)
شبهات پيرامون اختيار انسان
١٢٥ ص
(٨١)
1 جبر فلسفى
١٢٦ ص
(٨٢)
2 جبر اجتماعى
١٢٦ ص
(٨٣)
3 جبر زيستى
١٢٨ ص
(٨٤)
4 جبر كلامى
١٢٩ ص
(٨٥)
قلمرو مسئوليت اخلاقى
١٣٠ ص
(٨٦)
1 مسئوليت در برابر خدا
١٣٢ ص
(٨٧)
2 در برابر خود
١٣٢ ص
(٨٨)
3 در برابر ديگران
١٣٢ ص
(٨٩)
4 در برابر ساير موجودات
١٣٣ ص
(٩٠)
مراتب مسئوليت اخلاقى
١٣٤ ص
(٩١)
عوامل موثر در مسئوليت اخلاقى
١٣٥ ص
(٩٢)
الف) مقدار اختيار و قدرت انسان
١٣٥ ص
(٩٣)
ب) ميزان آگاهى انسان
١٣٦ ص
(٩٤)
ج) نتيجه عمل(به لحاظ كمى و كيفى)
١٣٦ ص
(٩٥)
عوامل تعيين كننده مراتب مسئوليت اخلاقى در آيات و روايات
١٣٩ ص
(٩٦)
1 تكرار عمل ناپسند و اصرار بر آن
١٣٩ ص
(٩٧)
2 كوچك پنداشتن عمل ناپسند
١٤٠ ص
(٩٨)
3 آشكارا بدى كردن(گناه علنى)
١٤٠ ص
(٩٩)
4 خشنودى از گناه
١٤٠ ص
(١٠٠)
5 انجام زشتى و تظاهر به نيكى
١٤١ ص
(١٠١)
6 مسئوليت پذيرى
١٤٢ ص
(١٠٢)
پرسش
١٤٥ ص
(١٠٣)
براى پژوهش بيشتر
١٤٥ ص
(١٠٤)
منابعى براى مطالعه بيشتر
١٤٦ ص
(١٠٥)
فصل ششم دين و اخلاق
١٤٧ ص
(١٠٦)
بيان ديدگاهها
١٥٠ ص
(١٠٧)
1 ديدگاه تباين
١٥٠ ص
(١٠٨)
يك نادرستى مسيحيت يا دين
١٥٣ ص
(١٠٩)
دو قلمرو دين
١٥٤ ص
(١١٠)
سه رابطه عقل و ايمان
١٥٥ ص
(١١١)
2 ديدگاه اتحاد(نظريه امر الهى)
١٥٦ ص
(١١٢)
مدعاى مدافعان نظريه امر الهى
١٥٨ ص
(١١٣)
بررسى ادله نظريه امر الهى
١٥٩ ص
(١١٤)
يك «مالك مطلق» بودن خداوند
١٥٩ ص
(١١٥)
نقد و بررسى
١٥٩ ص
(١١٦)
دو قبيح نبودن تكليف به«مالايطاق»
١٦١ ص
(١١٧)
نقد
١٦١ ص
(١١٨)
سه فعل فاعل مضطر قبيح نيست
١٦٣ ص
(١١٩)
نقد
١٦٣ ص
(١٢٠)
چهار اثبات نظريه امرالهى از راه نسخ شرايع
١٦٤ ص
(١٢١)
نقد
١٦٥ ص
(١٢٢)
3 ديدگاه مورد قبول
١٦٦ ص
(١٢٣)
4 نيازمندىهاى دين به اخلاق
١٦٨ ص
(١٢٤)
1 - 4 اخلاق و خداشناسى
١٦٨ ص
(١٢٥)
2 - 4 اخلاق و خداپرستى
١٦٩ ص
(١٢٦)
3 - 4 اخلاق و هدف دين
١٧٠ ص
(١٢٧)
4 - 4 اخلاق و تبليغ دين
١٧٠ ص
(١٢٨)
5 وابستگى هاى اخلاق به دين
١٧١ ص
(١٢٩)
1 - 5 تعريف مفاهيم اخلاقى
١٧١ ص
(١٣٠)
2 - 5 تعيين مصداق ارزشهاى اخلاقى
١٧٢ ص
(١٣١)
3 - 5 تعيين هدف ارزشهاى اخلاقى
١٧٣ ص
(١٣٢)
4 - 5 ضمانت اجرايى ارزشهاى اخلاقى
١٧٣ ص
(١٣٣)
پرسش
١٧٥ ص
(١٣٤)
منابعى براى مطالعه بيشتر
١٧٥ ص
(١٣٥)
كتابنامه فارسى، عربى، انگليسى
١٧٧ ص
(١٣٦)
فارسى
١٧٩ ص
(١٣٧)
عربى
١٨٥ ص
(١٣٨)
انگليسى
١٨٩ ص
 
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص

فلسفه اخلاق - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢٦ - اهميت و ضرورت فلسفه اخلاق

بعثت خود را اتمام مكارم اخلاق بيان كرده است. (

بعثت لاتمم مكارم الاخلاق‌

.)[١]

ممكن است كسانى ضرورت اخلاق و علم اخلاق و نياز به آن را بپذيرند، اما عافيت‌طلبانه چنين بينديشند كه براى رسيدن به اهداف اخلاقى، توسل به دين كافى است و ديگر نيازى به مباحث نظرى و بنيادى فلسفه اخلاق نيست. اما بايد گفت نه علم اخلاق به تنهايى ما را از فلسفه اخلاق بى‌نياز مى‌كند و نه پيروى از دين. زيرا:

١. كنجكاوى انسان سبب مى‌شود كه پرسش‌هايى در باره اخلاق براى او مطرح شود كه براى پاسخ‌گويى به آنها به مباحث فلسفى در فلسفه اخلاق نياز است. برخى از اين پرسش‌ها در بخش مسايل فلسفه اخلاق گذشت.

٢. در عمل به قواعد و احكام اخلاقى مشكلات و تعارض‌هايى بروز مى‌كند كه حل آن مشكلات و ارائه مبنايى براى رفع اين تعارض‌ها بر عهده فلسفه اخلاق است. نمونه‌هايى از اين مشكلات و تعارض‌ها در ابتداى فصل مثال زده شد.

٣. ارائه چارچوب و مبانى و پايه‌هاى يك نظام اخلاقى منسجم، منوط به انديشه‌ورزى‌ها و دقت‌هاى نظرى در فلسفه اخلاق است. زيرا حتى اگر ما دستورها و قواعد اخلاقى را از دين دريافت كنيم، براى تنظيم آنها در يك نظام هماهنگ اخلاقى، نيازمند فلسفه اخلاق هستيم.

٤. براى دفاع از آموزه‌هاى اخلاقى و پاسخ‌گويى به شبهات مطرح شده در باره مفاهيم، مبانى و مسايل اخلاقى نيازمند مبنايى صحيح و استوار هستيم كه تنها با ژرف‌نگرى محققانه در فلسفه اخلاق به‌دست مى‌آيد.

همه اين وجوه بيانگر نياز شديد ما به فلسفه اخلاق است، به ويژه كه با پيچيده‌ترشدن روابط انسانى در جوامع بشرى، مسايل جديدى پديد مى‌آيد كه پاسخ آنها را بايد از فلسفه اخلاق جست و اين امر، ضرورت پرداختن به اين دانش را دو چندان مى‌كند.

براى به‌دست آوردن حكم اخلاقىِ اعمالى چون شبيه‌سازى و قتل ترحمى، و نيز براى‌


[١] - سفينه البحار، ج ٤، ص ٤٠١