فلسفه اخلاق - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٢٢ - ٣ - ٣ فرا اخلاق

پژوهش، اخلاق نقد، اخلاق گفتگو، اخلاق محيط زيست، اخلاق سياست، اخلاق جنسى و اخلاق معيشت را مى‌توان از شاخه‌هاى اخلاق كاربردى دانست. اخلاق كاربردى شامل «اخلاق حرفه‌اى» نيز مى‌شود. منظور از اخلاق حرفه‌اى، تأمل در باره ابعاد مسايل و موضوعاتى است كه به مشاغل خاص مربوط مى‌شود؛ مانند اخلاق پزشكى، اخلاق تجارت، اخلاق روزنامه‌نگارى و .......[١]

به‌طور خلاصه مى‌توان گفت «اخلاق كاربردى يا كاربستى» عبارت است از كاربرد و تطبيق استدلال‌ها، اصول، ارزش‌ها و ايده‌آل‌هاى اخلاقى در مورد رفتارهاى اخلاقى فردى و اجتماعى. هدف از اين نوع پژوهش نيز ارزش‌گذارى و ارزيابى اخلاقى و در نتيجه پذيرش يا انكار آن خطمشى‌ها و رفتارها است.

٣- ٣. فرا اخلاق‌

به فرا اخلاق، اخلاق تحليلى، فلسفى، انتقادى و ... نيز گفته مى‌شود. اصطلاح فرا اخلاق بر اساس برخى از ديدگاه‌ها، اصطلاحى جديد است كه در اوايل قرن بيستم از سوى نوپوزيتويست‌ها و برخى نويسندگان ماركسيست، در برابر اخلاق هنجارى به كار رفته است.[٢] در اين حوزه پژوهشى نه كارى توصيفى در باره اخلاق افراد و گروه‌ها و ... صورت مى‌گيرد و نه حكمى هنجارى و ارزشى ارائه مى‌شود، بلكه جملات و گزاره‌هاى اخلاقى از چند جنبه بحث و بررسى مى‌شود. اين جنبه‌ها عبارت‌اند از:

الف) معناشناسى: در مباحث معناشناسانه مفاهيمى كه در گزاره‌هاى اخلاقى به كار مى‌رود، محور بحث قرار مى‌گيرد و معناى آنها تبيين مى‌شود- چه مفاهيمى كه محمول و مسند

[١] -

١. see," Applied Ethics" in Encycl opediaof Ethics Ed. LawrenceC. Beeker. V. ١, P ٠٨- ٤٨.

[٢] -٢ .A Dictionaryof Ethics ,P ٠٦٢ .