فلسفه اخلاق - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١٧٤ - ٤ - ٥ ضمانت اجرايى ارزشهاى اخلاقى

بيشتر انسان‌ها، تا تشويق يا تنبيهى نباشد، چندان به انجام كارهاى خوب و ترك كارهاى بد رغبتى از خود نشان نمى‌دهند.[١] بنابراين مى‌توان گفت كه بدون دين و برخى‌آموزه‌هاى دينى- مانند اعتقاد به عدالت الهى، وجود معاد و حسابرسى به اعمال بندگان- اكثر مردمان چندان به اصول و ارزش‌هاى اخلاقى پايبند نيستند. در واقع مصلحت‌خواهى، خودگرايى و حُبّ ذات در همه مسايل، از جمله مسايل اخلاقى، در همه انسان‌ها وجود دارد كمتر كسى را مى‌توان يافت كه فقط به خاطر عشق به حقيقت و خداوند، به ارزش‌هاى اخلاقى و هنجارهاى دينى پايبند باشد. بسيارى به خاطر شوق به بهشت و نعمت‌هاى آن و بسيارى ديگر به دليل هراس از جهنم و نقمت‌هاى آن به رفتارهاى اخلاقى تن مى‌دهند و خود را به انجام كارهاى خوب و ترك كارهاى بد مقيد مى‌كنند. بى‌ترديد در اين زمينه نيز دين مى‌تواند با ارائه تضمين‌هاى لازم و بيان تأثيرات و فوايد دنيوى و اخروى افعال اخلاقى، آدميان را به سمت انجام ارزش‌هاى اخلاقى سوق دهد. دين با بيان عالى‌ترين وعده‌ها براى انجام كارهاى خوب، و دردناك‌ترين وعيدها براى ارتكاب كارهاى بد، موجب به فعليت رسيدن ارزش‌هاى‌اخلاقى مى‌شود. اصولًا براى برخى از ارزش‌هاى اخلاقى مانند «ايثار»، جز با استمداد از دين و آموزه‌هاى دينى نمى‌توان توجيه عقلانى ارائه داد. ايثار و از خودگذشتگى بر اساس ديدگاه‌هاى غيردينى هيچ‌گونه توجيه عقلانى ندارد.

[١] -

١. Jonathan Berg," How Could Ethics Depondon Religion?" in A Companionto Ethics, p. ٥٣٢- ٥٣١