فلسفه اخلاق - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١٧٣ - ٤ - ٥ ضمانت اجرايى ارزشهاى اخلاقى

عدالت و زشتى ظلم، بدون دين و باورهاى دينى قابل تشخيص هستند.

٣- ٥. تعيين هدف ارزش‌هاى اخلاقى‌

يكى ديگر از نيازمندى‌هاى اخلاق به دين، ويژه تعيين هدف و غايت افعال و ارزش‌هاى اخلاقى است. اساس ارزش‌ها را غايات و اهداف افعال و رفتارها تشكيل مى‌دهد. به عبارت ديگر، ارزش رفتارهاى اخلاقى به غايات و اهداف آنها است. چون ما اهدافى مقدس داريم كه براى ما مطلوبيت ذاتى دارند، بايد كارهايى را انجام دهيم كه ما را به آن اهداف مقدس نزديك سازند. اينجا است كه ارزش‌هاى اخلاقى پديد مى‌آيند. با توجه به اين نكته، گفته مى‌شود كه هدف انسان رسيدن به قرب الهى است و اين بالاترين هدفى است كه براى سير تكاملى انسان وضع مى‌شود و ارزش رفتارهاى‌اخلاقى، از آنجا ناشى مى‌شود كه يا خود موجب قرب الهى‌اند، يا زمينه تقرب به خدا را فراهم مى‌آورند. بر اين اساس رابطه دين و اخلاق و وابستگى اخلاق به دين چنين تبيين مى‌شود كه در دين، خداوند شناخته مى‌شود و به عنوان هدف تكاملى انسان معرفى مى‌گردد و از اينجا ارزش‌هاى اخلاقى پديد مى‌آيند؛ يعنى اگر دين نبود و اين آموزه‌ها را براى ما ثابت نمى‌كرد، ارزش‌هاى اخلاقى پايه و مايه‌اى نمى‌داشت.

نتيجه آنكه به‌رغم استقلال قلمرو اخلاق و دين، خدمت بزرگ و ارزنده‌اى كه دين به اخلاق مى‌كند اين است كه هدف والاى ارزش‌هاى اخلاقى را تعيين مى‌كند.

٤- ٥. ضمانت اجرايى ارزش‌هاى اخلاقى‌

بر خلاف تصور سقراط، شناخت افعال خوب و بد، به تنهايى نمى‌تواند علت تامه انجام يا ترك آنها باشد. ممكن است كسى‌ارزش‌هاى اخلاقى را به خوبى بشناسد و بداند، اما از عمل بر طبق آنها خوددارى ورزد. افزون بر اين، بر اساس روان‌شناسى انسان مى‌توان گفت: همه يا