فلسفه اخلاق - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١٥ - درآمد

درآمد

مربيان همواره به فرزندان و دانش‌پژوهان خود توصيه مى‌كنند كه كارهاى خوب انجام دهند واز كارهاى بد بپرهيزند. زمانى كه مخاطب از چيستى اين توصيه‌هاى كلى پرسش مى‌كند در پاسخ مصاديق كارهاى خوب و بد براى وى برشمرده مى‌شود: راستگويى، وفاى به عهد، احسان و ... كارهاى خوب‌اند و دروغ‌گويى، عهدشكنى و ظلم به ديگران از كارهاى بد. اما در پاسخ اين پرسش كه منشأ خوبى يا بدى چنين كارها چيست، پاسخ‌هاى متعدد و متنوعى ارائه شده است. منشأ خوبى از ديدگاه قدرت‌گرايان، قدرت، از نظر لذت‌گرايان، لذت، و به اعتقاد سودگرايان، سود عمومى است و ....[١] هر يك از اين پاسخ‌ها بر مبناى خاص خود تكيه دارند.

پرسش از منشأ خوبى، نمونه‌اى از پرسش‌هاى اساسى در حوزه اخلاق است. پرسش‌هايى از اين دست: خوب و بد يعنى چه؟ ملاك خوب يا بدبودن يك كار چيست؟ چرا بايد كار خوب انجام داد و كار بد را ترك كرد؟ منشأاين «بايد» و الزام و نيز معناى «بايد» چيست؟ فلسفه اخلاق عهده‌دار پاسخگويى بدين پرسش‌ها است.

همچنين گاه رخ مى‌دهد كه فردى ميان انجام دو كار كه بايد فقط يكى برگزيده شود، نمى‌داند كدام يك را به جاى آورد.[٢] در آن صورت «وظيفه» چيست؟ ما چگونه وظيفه‌

[١] - حدود بيست نظريه عمده در باره منشأ ارزش و الزام اخلاقى بيان شده است. براى مطالعه بيشتر، بنگريد به: محمدتقى‌مصباح يزدى، مكاتب اخلاقى، تحقيق و نگارش احمدحسين شريفى

[٢] - مانند موقعيت سقراط( ٤٧٠ ق.- ٣٩٩ ق.) فيلسوف اخلاقى يونان باستان و استاد افلاطون، در مكالمه كرايتون، بنگريد به: مجموعه آثار افلاطون، ج ١، مكالمه كرايتون، ص ٦٦- ٥١