اما آزادى در آموزش دانش، مايه آن خواهد شد كه جوانان مسلمان [به خاطر حس طبيعى احترام به آموزگار] براى شما و در نتيجه براى مسيحيان و اروپاييان به گونه‌اى برترى‌فكرى و نژادى معتقد شوند و شما را قوى‌تر و عالى‌مقام‌تر از خودشان بدانند و به همين نسبت از علاقه و احترام آنها نسبت به ميهن و هم ميهنان خودشان كاسته شود! سرانجام، آزادى تجارت و داد وستد شما با مسلمانان، وسيله‌اى است براى آميزش و معاشرت نزديك شما با آنها. به همين وسيله مى‌توانيد از وابستگى و علاقه مسلمانان به پوشاك و ديگر ويژگى‌هاى ملى و مذهبى‌شان بكاهيد. حتى از طريق همين معاشرت‌ها مى‌توانيد خوردن مسكرات را كه در ميان مسلمانان حرام است و كارى زشت و نادرست به شمار مى‌آيد، در ميان آنها رواج دهيد. مسلمانان اگر به خوردن مست كننده‌ها عادت كنند و شرمى كه امروز از خوردن مسكرات حس مى‌كنند از ميان آنها رخت بربندد و اخلاق آنها به اين عمل خو بگيرد، كم‌كم به ساير كارهاى زشت نيز عادت خواهند كرد و مردمى بى‌قيد خواهند شد. در نتيجه عزت نفس، غرور ملى و احساس برترى مذهبى را از دست خواهند داد، ضعف و سستى بر جسم و روح آنها چيره خواهد شد، فساد و اعمال زشت در ميان آنها شايع خواهد گرديد، اخلاق آنها به انحطاط خواهد گراييد و رشته امور كشور و كشوردارى آنها از هم گسسته خواهد شد ....

آنگاه مى‌توانيد آنها را مانند گوسفند به هر سو كه مى‌خواهيد برانيد يا مانند خرگوش آنها را شكار كنيد. فراموش نكنيد كه ناز و نعمت بسيار، تن‌پرورى و خوشگذرانى، اسراف در خوردن غذاهاى گوناگون و لباس‌هاى رنگارنگ و گران‌قيمت، و فرورفتن در گرداب شهوت‌ها، گناهان و هتك حرمت‌ها خواهد توانست مسلمانان را از راه و روش پدران و نيكانشان باز دارد و روح آزادگى و جنگاورى را از آنان بگيرد. همين به تنهايى براى‌سقوط و انحطاط مسلمانان كافى است.»[١]

[١] - بنگريد به: غروب آفتاب در اندلس،( علل سقوط مسلمانان در شبه جزيره اسپانيا)، دفتر ارتباطات دانشجويى معارف، منبع اصلى اين قطعه تاريخى، كتاب الجواهر( در تفسير قرآن) طنطاوى است كه او نيز از كتاب غادة الاندلس( دوشيزه اندلس) نقل كرده است