فلسفه اخلاق - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١٣٣ - ٤ در برابر ساير موجودات

را نشان مى‌دهد.[١]

تحقيق كنيد

ديگر گروى (msiurtlA) نظريه‌اى اخلاقى است كه بر اساس آن «تقدم منافع ديگران بر منافع خود» بايد مبناى رفتار اخلاقى انسان قرار گيرد. اين نظريه كه پيوسته از مسايل فلسفه اخلاق بوده، امروزه در روان‌شناسى، اقتصاد، جامعه‌شناسى و زيست‌شناسى نيز مطرح گرديده است. برخى روان‌شناسان اجتماعى، ديگرگروى را كمك آگاهانه و ارادى به ديگران تعريف كرده‌اند.[٢] با توجه به تاكيدات زياد اسلام بر رعايت حقوق ديگران، چه تفاوتى بين اين نظريه و نظر اسلام مى‌توان قائل شد؟

٤. در برابر ساير موجودات‌

اسلام بر مسئوليت اخلاقى انسان در برابر ساير موجودات، (گياهان و حيوانات) تاكيد بسيارى نموده است. بر اساس روايات اسلامى، انسان در محيط زيست حق هرگونه تصرفى ندارد و حتّى حيوانات بر عهده صاحبان خويش حقوقى دارند.[٣]

اكنون كه با قلمرو مسئوليت اخلاقى آشنا شديم، پرسش اين است كه آيا مسئوليت اخلاقى انسان در برابر همه چيزهاى گفته شده، يكسان است؟ شايد در ضمن مباحثى‌كه گذشت، دست‌كم از نظر انديشمندان مسلمان پاسخ اين سؤال روشن شده باشد، اما به لحاظ اهميت‌

[١] - بنگريد به: حج( ٢٢): ٤١- ٣٩؛ توبه( ٩): ١١٢ و ١١١ و ٧١

[٢] - بنگريد به: لارنس بلوم، ديگر گروى، ترجمه امير خواص، مجموعه مقالات فلسفه اخلاق، ص ٧

[٣] -« قال على ٧ فى الدّوابِّ لاتَضرِبوُا الوُجُوهَ ولا تَلعَنوها فانّ اللَّهَ عزّوجلّ لَعَنَ لاعِنَها» بنگريد به: وسائل‌الشيعه، ج ١١، باب ٩؛ حقوق الدابة المندوبة والواجبة، ص ٤٨١