آيت الله گرامى: تشخيص اينكه هذا كفرٌ اوْ اسلامٌ متخصصين رده بالاى فقهى بايد تشخيص دهند كه آيا اين كفر است يا اسلام، براى اينكه تشخيص آن بايد با صراحت باشد نه با اشاره. لذا در تشخيص آن بايد به فقيه و در صورت اختلاف به افقه مراجعه شود. اما در فرضى كه يكى ولى فقيه است و ديگران افقه هستند. اين بحث به اين برمى‌گردد كه اساساً در بحث ولايت‌فقيه كدام شرايط پايه و كدام جنبى است. هر كسى از فقها يك عقيده دارد، بعضى مى‌گويند: مديريت اصل است. ما معتقديم افقهيت اصل است و ساير چيزها جنبى است. آن وقت گاهى محذوراتى پيش مى‌آيد كه بايد آنها را در نظر گرفت، ولى نظريه اصلى اسلام آن است كه اعلميت و افقهيت شرط است وقتى ولى فقيه افقه به قدرت مى رسد بايد در چارجوب قانون اساسى عمل كند عملى كه ممكن است در برخى موارد جلوى افقهيت او را بگيرد چون اين محذور است و كارى هم نمى‌شود كرد.

پس افقهيت اصل است ولى اگر ديديم كه ايشان مديريت ندارد و خراب مى‌شود و دور و برى‌هايى دارد كه نمى‌گذارند كارها درست پيش برود، اين خود از محذورات است، خيلى چيزها هست كه در اصل يك جور است اما بخاطر محذورات يك چيز ديگرى مى‌شود.

تشخيص اسلام و كفر توسط ولايت فقيه است يا توسط فقيهان؟

آيت الله گرامى: اين تشخيص مال فقاهت است. حال اگر ولى فقيه هم فقيه بود نه افقه اين مسئله ديگرى است كه گفتيم.