مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ٥١
اصلًا عرضه بدون تقاضا امكان ندارد. اين آيه شريفه: «انا عرضنا الامانة علي السمواتوالارض فابين ان يحملنا ...» (سوره احزاب، آيه ٧٢) چه مىخواهدبگويد؟ مىخواهد بگويد كه هيچ موجودى غير از انسان تقاضا نداشته است و عرضه آن به انسان بخاطر استعداد و تقاضايش بوده است.
آيه «و اتا كم من كل ما سئلتموه» (ابراهيم، آية). هم مىگويد شما تقاضا كرديد كه خداوند تبارك و تعالى راهنما بفرست، اين تقاضا در انسان هست چون عاقل است و مىانديشد و در نهادش تقاضا است، كه خدايا تو ما را بخودمان واگذاشتى و من نسبت به آيندهام نگرانم تقاضا مىكنم كه برايمان بينّه قرار دهى، شرع بفرستى تا بتوانيم خودمان را جمع وجور كنيم، و خداوند در پاسخ به اين نيازمندى هم انبياء را فرستاده است.
پس اولًا آينده نگرى وخوف از آينده از يك سو و ديگرى هم احتمال ضعف در خودش كه نتواند كنترل نمايد. از سوى ديگر سبب شد شرع كمكگر عقل باشد اين علت كه از روز اول در انسان بود، آيا اين علت امروزه مرتفع شده است يا نه؟ آيا امروز انسان به جايى رسيده است كه بتواند بدون دغدغه زندگى نمايد بدون كمك شرع حياتش را سر و سامان دهد. آيا انسان به مرتبهاى رسيده است كه واقعاً بتواند جاذبهها يا دافعهها را كنترل كند يا اين كه شديدتر شدهاست؟
لذا حضرت امير (ع) مىفرمايد: «اساساً آنچه را كه انسان ديروز مىانديشيد انسان امروز هم مىانديشد و همين انسان فردا هم خواهد انديشيد».
انسان از اول خلقت تا پايان يكى است، خصوصيات و ويژگىهايى كه در انسان است، ثابت و لايتغير است. آن وقت اگر علت باقى است معلول هم كماكان بايد باقى باشد. يعنى اگر ما ديروز نياز به شرع داشتيم، به همين دو سبب، امروز