مردم سالارى دينى ماهيت، ابعاد و مسائل مردم سالارى دينى - جمعى از نويسندگان - الصفحة ١٥٢

فكما وجب النصب عقلًا بالنسبة الي النّبي والامام وجب النصب عقلًا بالنسبة الي القايم مقامها.

همانطورى كه نصب پيامبر و امامان واجب است، هكذا آن افرادى كه قائم مقام پيامبرانند و قائم مقام امام هستند، نصبشان واجب است تا در جامعه نظم ايجاد شود.

بنابراين ادله اربعه دلالت دارند بر اين كه ولايت فقيه بايد باشد و الا در جامعه اختلال لازم مى‌آيد.

آيا در ميان علماى سَلَف نيز فقيهى بوده كه اعتقادى به ولايت فقيه نداشته باشد و يا حدود اختيارات كمترى برايش قايل باشد؟

آيت الله علامى: اقوال نادره‌اى وجود دارند. يك حكم كلى فقهى اين است كه وقتى در حكمى اجماع به وجود آمد خلافش نادر خواهد بود و النادر كالمعدوم. زيرا اجماع اتفاق اهل حل و عقد است يعنى تمام اهل صلاحيت اتفاق مى‌كنند و اجماع به وجود مى‌آيد. خواه اين اجماع منقول باشد يا محصّل. اجماع منقول يعنى مثلًا مفيد (ره) نقل اجماع مى‌كند. اجماع محصّل مثل اين كه يك عالم بزرگوارى، كتب فقهى را بررسى كرده و از تمام علما، فتوا را اخذ و بدين صورت اجماع را تحصيل مى‌نمايد. البته مفهوم اجتهاد همين است اما اجتهادى كه در جنب اجماع قرار مى‌گيرد نادر است و نادر هم كالمعدوم است و به آن عمل نمى‌شود.