خليفه تصميم بگيرند، بعضى مى‌گويند سقيفه نماد دموكراسى بود، كدام دموكراسى؟ فقط رؤسا جمع شده بودند و بر اساس عادت عربى آمدند و ابوبكر را انتخاب كردند، بعد از مردم بيعت گرفتند. نيامدند در بازار اعلام كنند كه در سقيفه قرار است درباره خليفه انتخابات آزاد صورت گيرد و شما همه به اين محل مراجعه كنيد.

نكته مهمى كه وجود دارد اين است كه پيامبر (ص) در آستانه جنگ بدر به اهل مدينه گفت: چون حمله به كاروان قريش در بيعت ما با شما وجود ندارد مى‌توانيد حمله كنيد.

اين نكته جالب است كه پيامبر (ص) با اين كه دولت تشكيل داده در همان چهار چوب كار مى‌كند. آيا مى‌شود اين مسئله را به قول امروزى‌ها قانونى اساسى ناميد؟ يعنى اين كه پيامبر هست اما ملتزم به اين چهارچوب است؟

آيت الله معرفت: شما وقتى اين پيمانها را ملاحظه نماييد مى‌بيند كه تمام بندهاى آنرا حضرت (ص) نوشته است. از اين رو هر آنچه خارج از آن است بيعت مجدد مى‌خواهد، يا يك تعهد جديد مى‌خواهد.

مى‌خواهيم اين نكته بيشتر روشن شود كه رهبر جامعه اسلامى معصوم هم باشد در آن بخش دنيوى يك سرى تعهدات و پيمانها وجود دارد كه دولت بايد به آن ملتزم باشد و به رعايت آنها تن دهد؟

آيت الله معرفت: بلى حضرت امام حسين (ع) در شب عاشورا فرمود: من بيعت خود را از شما لغو كردم، يعنى التزامى كه شما را با من نگه مى‌داشت از ميان‌