آيت الله صابرى همدانى: اصل مشورت بر پيامبر لازم است لكن اينطور نيست كه هر چه مردم گفتند لازم باشد عمل كند. بلكه مسير منطقى و عقلايى اين است كه وقتى كارشناسان نظرى دادند پيامبر عمل كند اما اجبارى در كارنيست.

براى روشن شدن بحث بايد يك نكته را درباب «اولى الامر» توضيح دهم كه منظور از «امر» چيست؟ محدوده آن كجاست. اگر اين محدوده مشخص شود ديگر اشكال ولايت مطلقه و غيره مطرح نمى‌شود و هم مراد از «امر» در آيه‌ «شاورهم في الامر» نيز روشن مى‌شود، قطعاً مراد از «امر» هر امرى نيست كه بين مردم جريان دارد بلكه منظور از «امر» امر محدود و مشخص است و مردم هم در چارچوبه دين مى‌توانند اظهار نظر كنند وقتى مى گوييم مردم سالارى دينى يعنى مردم در محدوده دين مى‌توانند اظهار نظر كنند. نه در خارج از موازين شرع و نه در احكام و حلال و حرام.

اگر مردم در محدوده دين دخالت كردند و مثلا حضرت امير (ع) را كه شرعا خليفه رسول خدا به حساب مى‌آمد، نپذيرفتند اين چگونه خواهد بود آيا حضرت علاوه بر مشروعيت داشتن بايد مقبوليت هم داشته باشد تا حكومت كند يا خير؟

آيت الله صابرى همدانى: فرض كنيد مردم بالاتفاق اجماع كردند و يك فرد غير واجد شرايط را رهبرو ولى خود قرار دادند، اين عملِ مردم چون در محدوده شرع نبوده، خلاف است. در مورد حضرت على (ع) هم كه مردم بر خلاف‌